Tv-column

Ineens staat het Israëlisch-Palestijnse conflict weer volop in de belangstelling

‘King Bibi Netanyahu’ toont de weg naar macht van Israëls rechtse premier.Beeld Maaike Bos

Het is alweer zichtbaar in de programmering: 4 mei staat er aan te komen. In de aanloop naar Dodenherdenking vinden films over de Tweede Wereldoorlog en documentaires over Israël altijd een vruchtbare voedingsbodem.

De VPRO gaat nu alvast los. Dinsdag begon de herhaling van de megalomane serie ‘Himmlers hersens heten Heydrich’ (de ‘architect van de jodenvernietiging’). Woensdag de 2Doc ‘King Bibi Netanyahu’, over de weg naar macht van Israëls rechtse hardliner-premier. En vandaag de documentaire ‘The Oslo Diaries’, over de geheime vredesgesprekken tussen Israëli’s en Palestijnen in 1992 die leidden tot de Oslo-akkoorden.

Ach dat hopeloze conflict ook, denk ik weleens cynisch, maar dit zijn weken van een hernieuwde interesse in dat complexe verhaal over de Joden en Palestijnen, merk ik zelf.

De ijzersterke film van Dan Shadur over Benjamin (Bibi) Netanyahu bracht me weer wel in verwarring. Om als Joods volk nooit meer slachtoffer te kunnen worden, gelooft de rechtse Bibi in Israëlisch daderschap en geweld – dat vind ik moeilijk. De film schetst een beeld van Bibi die in vier decennia de publieke opinie compleet heeft leren bespelen. Steeds klaagt hij over demonisering door de linkse media, en gebruikt hij zijn eigen sociale media om zijn waarheid ongefilterd te communiceren. Net als Donald Trump of Thierry Baudet doen. Hij is ook iemand die weet hoe hij miljonairs en miljardairs in Amerika kan mobiliseren. Geld en beeldvorming zijn samen macht.

Israëlische terreur

Zet hij die middelen in voor een politiek die vrede brengt in Israël? Zijn harde ‘val de aanvaller aan’-strategie roept vooral haat en geweld op bij nieuwe generaties Palestijnen. Maar de pacifistische aanpak van premier Yitzhak Rabin in 1995 heeft ook niet gewerkt. Was de vrede nabij, moest dat broze vaasje weer breken door een extreem-rechtse rechtenstudent die Rabin vermoordde.

Kort, snel, plaatselijk geweld kan dus een enorme invloed hebben op de politieke loop der dingen. De zesdelige documentaireserie ‘Terreur’ (NTR) is in dat opzicht een verrassing. Regisseur en politicoloog Joey Boink (35) zoomt helemaal in op terreur als fenomeen. Hoe het ideologisch ontstaat, achter de schermen wordt gesteund en gefinancierd, wordt uitgevoerd en bestreden, maar ook ontkend door de werkelijke opdrachtgevers, en wat de gevolgen ervan zijn. Hij pluist het helemaal uit met (nabestaanden van) daders, slachtoffers en cruciale figuren. Al levert dat naar tv-wetten wat saaie televisie op, het is interessant. En woensdag begon hij gedurfd niet met islamitische terreur, maar Israëlische terreur van de beweging Irgun.

Op 22 juli 1946 pleegt die een gigantische aanslag op het Britse hoofdkwartier in het King David Hotel in Jeruzalem, met 91 doden. De Britten hielden de vestiging van een onafhankelijke staat Israël tegen, maar door de aanslag vertrokken ze uiteindelijk en kwam die staat er.

Was dit geweld slecht geweest? De uit Europa verjaagde Joden wilden vrijheid in een eigen staat, en anders kwam die er niet. De dochter van een van de aanslagplegers werd later juist sympathisant van de Palestijnen, de nieuwe vrijheidsstrijders. “Wie de vrijheidsstrijder of terrorist is, is afhankelijk van de toeschouwer”, werpt ze op. En zo blijft het complex.

Vier keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie. Meer columns leest u in dit dossier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden