null Beeld Werry Crone
Beeld Werry Crone

Klassiek & zoPeter van der Lint

Ineens doen zwarte componisten ertoe

Heeft u ooit weleens gehoord van Florence Price? Vast niet. Tot voor kort ik ook niet. Maar daar gaat verandering in komen. Ineens ligt haar naam op de lippen van programmeurs en dirigenten. Zij en haar collega’s komen terug in de nieuwe concertseizoenen van orkesten. Zou dat ook gebeurd zijn als we met z’n allen niet bewust zouden zijn gemaakt door de Black Lives Matter-beweging? Want ja, Florence Price is een zwarte componist. En als vrouw vinkt ze nóg een hokje aan op alle inclusiviteitslijsten.

Morgenavond kunt u op NPO Radio 4 in het Avondconcert muziek van haar horen. Het Nederlands Philharmonisch Orkest (NedPhO) speelt dan onder leiding van Joshua Weilerstein een all-American programma. Een paar weken terug mocht ik bij de repetitie daarvan aanwezig zijn in de NedPhO-koepel, de thuishaven van het orkest in Amsterdam-Oost. De repetitie begon met Ethiopia’s Shadow in America, een compositie van Price uit 1932. Ik was verrast door de kwaliteit ervan. Het klonk erg Amerikaans, al kan ik niet precies uitleggen waar hem dat dan in zit. Misschien omdat het soms zo lijkt op de ‘Amerikaanse’ melodieën die Dvorák in zijn Negende symfonie stopte. Het jaartal geeft aan dat deze muziek toen al erg achterhaald was. Van Stravinsky, Schönberg of Debussy geen spoor. Maar zoals gezegd, goeie muziek, dus wie maalt daarom.

Best wel knotsgekke muziek

Nog zo’n leuk stuk is Prisms, Cycles, Leaps van Derrick Spiva Jr., een Amerikaan van Ghanese, Nigeriaanse, Britse, Ierse en Indiaanse afkomst. Al die invloeden hoor je terug in zijn best wel knotsgekke muziek. Bij de eerste doorloop ervan zegt dirigent Weilerstein tegen zijn musici: “Niet gestrest raken, probeer plezier te hebben”. Originele muziek is het, met niets te vergelijken. In het orkest beginnen eerst de slagwerkers als flamencodansers in hun handen te klappen, later zwerft dat handgeklap door het hele orkest heen. Muziek die je zou moeten zien.

En Joan Tower schreef antwoorden op Coplands Fanfare for the Common Man, waarmee het concert opent. Ze gebruikt daarvoor hetzelfde instrumentarium als Copland en noemt haar stukken Fanfares for the Uncommon Woman. Fanfares voor avontuurlijke vrouwen die risico’s durven te nemen. Gespeeld wordt de eerste fanfare, opgedragen aan dirigent Marin Alsop.

Tijd om te realiseren dat er ook andere muziek bestaat

Diversiteit en inclusiviteit, het hangt zwaar in de lucht. Karina Canellakis dirigeerde afgelopen juli al muziek van William Grant Still en George Walker. “Het wordt weleens tijd dat we ons in Europa realiseren dat er ook nog andere muziek bestaat”, zei de Amerikaanse dirigent erover. Het concert zat heel dicht op de protesten van de Black Lives Matter-beweging.

En dan maakte de Canadese maestro Yannick Nézet-Séguin deze maand bekend dat hij met zijn Philadelphia Orchestra de vier symfonieën van Florence Price gaat uitvoeren én opnemen voor Deutsche Grammophon. Het eerste grote project rondom een zwarte componist van het witte componistenlabel bij uitstek sinds de legendarische live-opname uit 1975 van Scott Joplins opera Treemonisha. Bij het witte bolwerk van het Koninklijk Concertgebouworkest (KCO) staat ook zomaar pardoes een stuk van George Walker in de nieuwe programmering. Paavo Järvi zal Lyric for Strings dirigeren, hetzelfde werk dat Canellakis afgelopen zomer in Nederland introduceerde, en waar zij terecht zo lyrisch over was. Het KCO speelt ook nog een stuk van de zwarte Julia Perry. Het lijkt erop dat men in de wereld van de klassieke muziek wakker is geworden. Om met Canellakis te spreken: “Het wordt weleens tijd”.

Peter van der Lint schrijft iedere week met aanstekelijk enthousiasme over de wereld van de klassieke muziek. Lees zijn columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden