De Serie When They See Us

In ‘When They See Us’ gaat het niet om eerlijk of oneerlijk. Het gaat om politiek

‘When They See Us’ moet je niet voor je lol kijken. De serie laat je achter met hartkloppingen en rillingen over je rug.

Zet dit artikel maar in het rijtje jubelende recensies over ‘When They See Us’, de vierdelige Netflix-serie over de ‘Central Park Five’, vijf zwarte jongens uit New York die zonder echt bewijs werden veroordeeld tot jarenlange gevangenisstraffen voor een verkrachting in 1989 waar ze niks mee te maken hadden.

In razend tempo loodsen de vier afleveringen je door de gebeurtenissen heen, zonder achtergrondverhaal of echte karakterontwikkeling. Ja, goed: de een speelt trompet en wil dolgraag de nieuwe Miles Davis worden, een ander eet kip met een meisje in een restaurant. Er ontstaat een wilding: een grote groep voornamelijk zwarte jongens gaan naar Central Park om een beetje stennis te schoppen en te hangen. De ‘Vijf’, op twee na totale onbekenden van elkaar, gaan mee. Maar voor je goed en wel weet wie wie is, zitten de hoofdpersonen al op het politiebureau en worden ze hardhandig ondervraagd.

Maakt het uit dat je Kevin, Antron, Yusef, Korey en Raymond nog niet uit elkaar kunt houden? Nee. Want zo ging het voor hen ook. Het ene moment waren ze aan het dollen in het park, het andere is hun hele leven overhoop gegooid. Tegen het einde van aflevering één heeft de politie de vijf jongens uit de grote groep arrestanten gefilterd, in de laatste minuut van aflevering twee schalt het dodelijke ‘Guilty!’ al door de rechtszaal. 

Dan is het even bijkomen. Het hoge tempo, het onvermijdelijke lot van de jongens, de racistische tunnelvisie van de politie en de aanklager, de huiveringwekkende kranten­advertenties waarin vastgoedtycoon en prominente New Yorker Donald Trump vanwege de zaak oproept tot herinvoering van de doodstraf: de rillingen lopen je over de rug, dit kijk je niet voor je lol. Als een arts in de rechtszaak zegt dat het op de plaats delict gevonden sperma niet van een van de verdachten is en de toehoorders in de rechtszaal elkaar van opluchting in de armen vallen, haal je ook thuis op de bank tegen beter weten in opgelucht adem. 

Twee hoofdrolspelers in de affaire, aanklagers Linda Fairstein en Elizabeth Lederer, zijn beiden hun baan kwijtgeraakt door het succes van de serie. Fairstein is door haar uitgever aan de kant gezet, Lederer nam ontslag als docent recht aan de universiteit van Columbia.

Ambitieuze vrouwen

Beiden worden in de serie geportretteerd als ambitieuze vrouwen die koste wat het kost een veroordeling willen voor de verkrachting. Fairstein komt er slechter vanaf dan Lederer, die in de serie nog een enkele keer grote twijfels heeft bij de zaak vanwege de tegenstrijdige verklaringen van de jongens en het schamele bewijs.

Fairstein schreef in The Wall Street Journal dat ze het gevoel heeft te worden neergezet als een heks. Begrijp me goed, schrijft ze, ik sta achter de vrijspraak van de jongens. Maar vergeet niet dat ze ook zijn veroordeeld voor andere vergrijpen die nacht in het park. Ook beschuldigt ze regisseur Ava DuVernay van verzinsels. ‘Ik was pas na 22 uur op de plaats delict aanwezig in plaats van ’s nachts’, en: ‘Als de jongens echt zonder slaap en eten urenlang op het politiebureau waren vastgehouden, waarom is dit dan niet naar voren gekomen in de zaak die zij later tegen de stad aanspanden?’

Het zal haar niet helpen. Als er iets is wat When They See Us goed laat zien, is het dat er destijds iets goed mis was in het racistische politieapparaat en de evenzo racistische media, die de jongens afschilderden als roofdieren, en hoe dat de levens van vijf tieners met dromen en ambities volledig overhoop heeft gegooid. DuVernay kan misschien hetzelfde tegen Fairstein zeggen als wat Fairstein in de serie tegen Lederer zegt: ‘Dit gaat niet om eerlijk of oneerlijk. Dit is politiek.’

Lees ook:

Netflix-serie over onterechte straf ‘Central Park Five’ achtervolgt aanklagers

De onterechte veroordeling van vijf zwarte jongens voor de verkrachting van een witte vrouw in 1989 heeft een aanklager in New York alsnog haar baan gekost. 

In ‘De Serie’ wordt iedere week een serie of podcast besproken die te zien is op tv, Netflix of ergens anders. Andere afleveringen vindt u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden