recensie

In 'Western' spelen Duitse cowboys en Bulgaarse indianen

De Duitse werklui die in het zuidwesten van Bulgarije neerstrijken om in de zinderende hitte een waterkrachtcentrale te bouwen, hebben alle kenmerken van ouderwetse kolonistenBeeld RV

Western
Regie: Valeska Grisebach
Met Meinhard Neumann, Reinhardt Wetrek en Syuleyman Alilov Letifov

De oud-leerlinge van Michael Haneke trekt een western op in het kwadraat, een film over westerse arrogantie ten aanzien van minderbedeelden die nergens op gestoeld blijkt.

Er zijn al heel wat variaties op de klassieke Amerikaanse western gemaakt. Toch weet de Duitse regisseuse Valeska Grisebach met haar 'Western' iets compleet nieuws toe te voegen aan het genre. De Duitse werklui die in het zuidwesten van Bulgarije neerstrijken om in de zinderende hitte een kleine waterkrachtcentrale te bouwen, hebben alle kenmerken van ouderwetse kolonisten.

Ze hijsen de Duitse vlag en praten met onverholen minachting over de bewoners van een nabijgelegen dorpje. Zo zagen Amerikaanse cowboys ook de indianen, als wild en gevaarlijk. In Western hangt vanaf het begin een vreemde dreiging in de lucht, een sfeer van wantrouwen, waarmee Grisebach perfect inspeelt op het grote thema van deze tijd: de Angst voor de Ander.

Sterk is dat die argwaan niet alleen de Bulgaarse dorpelingen geldt, maar ook de zwijgende nieuweling in het kamp van de Duitsers. Meinhard heet hij, en met zijn verweerde kop en pezige lijf is hij de enige die kennis gaat maken in het dorp. Terwijl de andere werklui dagenlang in het kamp rondhangen, wachtend op water en grind, trekt Meinhard erop uit. Hij rookt een sigaretje met de Bulgaren, leert een ongezadeld paard berijden en een muurtje bouwen. Het zijn simpele dingen, maar er groeit een vriendschap uit, een voorzichtige liefde, een verhaal.

Grisebach, die met haar Duits-Bulgaarse western vorig jaar in Cannes met loftuitingen werd begroet, ontvouwt haar vertelling zorgvuldig, met een cast die grotendeels bestaat uit échte Duitse arbeiders en échte Bulgaarse dorpelingen, en met alle beeldende middelen die haar ter beschikking staan. Meer dan op dialogen koerst ze op blikken die mensen elkaar toewerpen. Meinhard is de soldaat die in Afghanistan en Afrika heeft gezeten, het een en ander heeft meegemaakt en weet dat het aankomt op kijken en luisteren.

Puntgave karakterstudie

Western wordt zo een puntgave karakterstudie van de 'lonesome cowboy', op zichzelf teruggeworpen, vorsend. Meinhard navigeert tussen twee partijen en wordt een soort moreel ijkpunt. Als geboren leider weet hij dat hij voorzichtig moet zijn, omdat de bestaande leider hem in de peiling heeft. Prachtig zoals Grisebach de groepsdynamiek analyseert. Het draait om macht en controle, continu. Grenzen worden in de gaten gehouden, ook door de Bulgaren. Ze zijn niet heilig. Meinhard kan niet zomaar ongestraft met een dame uit het dorp vrijen.

Grisebach die tijdens haar filmstudie in Wenen onder meer les kreeg van Michael Haneke en voor de productie van haar film kon rekenen op de Duitse regisseuse Maren Ade (van het eerder bejubelde 'Toni Erdmann') trekt een western op in het kwadraat, een film over westerse arrogantie ten aanzien van minderbedeelden die nergens op gestoeld blijkt. De Bulgaren verbouwen hun eigen tabak en stoken hun eigen drank, vindingrijk en zelfvoorzienend. Voor werk gaan ze niet naar Duitsland maar net over de grens naar Griekenland.

In het dossier filmrecensies worden elke week de nieuwste films besproken door onze recensenten. Een interview met 'Western'-regisseur Valeska Grisebach vindt u daar ook.

Lees ook: De film 'Western' is een soort dans met het westerngenre, maar dan in Bulgarije

Een wit paard, een eenzame held en een onbekende grens. 'Western' is een echte western. Maar dan in Bulgarije. Filmregisseur Valeska Grisebachs liep al jaren rond met dat idee in haar hoofd. 'Over de oostgrens van Europa heerste jarenlang het idee van het 'Wilde Oosten'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden