Poëzie

In 'Wax Hollandais' is veel van Benali zelf te herkennen

Abdelkader Benali.Beeld ANP Kippa

Je bent jong, kind nog, maar speelgoed heb je eigenlijk niet. Dan staat er ineens een deurwaarder voor je huis, klaar om de hele inboedel mee te nemen. De ernst van de situatie ontgaat je, maar dat je geen lego, blokken of autootjes hebt, lijkt ineens een voordeel: wat er niet is, kan ook niet afgepakt worden. 

De deurwaarder laat zich niet afschepen. Pakt iets dat geen speelgoed lijkt, en laat zien: ook hiermee kun je prima spelen. Het kind is blij, de deurwaarder ook en neemt het speelgoed mee.

Van niets iets maken, iets dat even magisch lijkt en dat vervolgens weer verdwijnt, dat is ook ongeveer wat er gebeurt in een gedicht. Niet vreemd dus dat Abdelkader Benali bovenstaande kleine vertelling ‘De ontdekking van de poëzie’ noemde en er zijn nieuwste dichtbundel ‘Wax Hollandais’ mee opende.

Dichtbundel? Benali schreef toch vooral proza? Zeker, in de lange lijst romans, verhalen, brievenboeken die hij publiceerde is het even zoeken naar de poëzie, maar die is er wel: Gerrit Komrij liet hem in 2003 debuteren in zijn Sandwichreeks en tien jaar geleden verscheen ‘Panacee’. ‘Wax Hollandais’ is zijn derde bundel, en daarin is veel van de dichter zelf te herkennen.

Een lang meanderend libretto voert naar het Rotterdam van zijn jeugd. Herinneringen komen boven aan een lege-blikjesverzameling, aan het sjoemelen met strippenkaarten, of aan de ‘mooiste dag’ uit zijn leven: de dag waarop een oude bom onschadelijk werd gemaakt: ‘de dag dat de stad op slot ging/ straf kreeg uit het verleden’.

En hoe hij dankzij de maandelijkse Wibrafolders de rest van Nederland ontdekte. Want achterop de reclames van de textielketen stonden foto’s van plaatsen waar hij nog nooit geweest was: ‘pittoresk Drachten’, ‘vaarbaar Amsterdam’, ‘zacht Zwolle’.

De tekst gaat verder onder de afbeelding.

Abdelkader Benali Wax HollandaisBeeld rv

Het zijn steden die hij later als schrijver zal bezoeken. Om er te lezen uit eigen werk: ‘In de bibliotheek / stonden de rollators op een rijtje. Mijn aanwezigheid // haalde de gemiddelde leeftijd veertig jaar naar / beneden.’ Dat klinkt wat denigrerend, de schrijver concludeert ‘dat wie / in de vermaaksindustrie zit, zijn publiek niet kiest. Het publiek kiest hem.’

Ook ‘Wax Hollandais’ - dat zijn titel dankt aan Vlisco, de Helmondse producent van in Afrika populaire stoffen - is vermaak.

Gedichten waar je makkelijk binnenstapt, om even door Tanger te slenteren, of om door het raam van de crèche te gluren, naast pappa die net zijn kind heeft weggebracht en nog wat staat na te mijmeren: ‘want niemand wordt graag / achtergelaten in een ruimte vol mogelijkheden’.

Benali kijkt niet op een woord meer of minder, hij is geen fijnslijper, en meer dan dichter is hij uiteindelijk een verhalenverteller. Een tamelijk onbekommerde, die ook cynisch kan zijn, een die ervan smult om een sportief verlies in een gedicht goed te maken: ‘hier doe ik waartoe mij de macht ontbrak: jouw hoogmoed // afstraffen door je achter me te laten’.

Janita Monna schrijft wekelijks over poëzie voor Trouw.

Ik zag jou laatst versnellen in een wedstrijd waar ik

vlak voor je liep, totdat je vlak naast me liep

en verder ging waar ik bleef steken. Wat me overeind

hield, was dat ik deze vernedering zou herhalen

in slow motion, in een gedicht, waarin ik je de kans

zou geven om mij dan wél in te halen. Feitelijk gebeurde

dat, dus wie ben ik om het niet op te schrijven,

om daarna toch bij je aan te haken, het tempo vast te houden

wat toen niet gebeurde, omdat ik hopeloos uit vorm was,

laat gemaakt, versleten schoenen, mezelf vastliep in

smoesjes, terwijl jij dartelde als een veulen op doping,

hier doe ik waartoe mij de macht ontbrak: jouw hoogmoed

afstraffen door je achter me te laten, op papier, enkel,

sportief verlies is een literaire voorwaarde voor revanche.

Abdelkader Benali
Wax Hollandais
De Arbeiderspers;
104 blz. € 17,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden