TaalTon den Boon

In ‘oudewijvenzomer’ verwijzen de oude wijven niet naar dames op leeftijd

Een halve eeuw geleden begon de herfst elk jaar voor het gemak op 21 september, maar ergens tussen toen en nu kwam er een dubbel herfstbegrip en sindsdien neemt de herfst jaarlijks tweemaal een aanvang. Ruim drie weken geleden, op 1 september, begon de meteorologische herfst en deze week vieren we het begin van de astronomische herfst.

Nou viel er de afgelopen dagen misschien wat regen, maar het was bepaald geen typisch herfstweer. Een paar dagen met temperaturen boven de 25 graden noopten weerkundigen er zelfs toe het woord oudewijvenzomer af te stoffen. Al jaren voorspellen trendwatchers de ondergang van die bijnaam voor een mooie nazomer. Dat komt door die ‘oude wijven’. Weliswaar was wijf tot ver in de 18de eeuw een neutraal synoniem voor vrouw, maar nu is het een lelijk scheldwoord, zeker als er ‘oud’ voor staat.

Dit jaar vierde de strijd tegen oudewijvenzomer een kleine overwinning: één krant blijkt het woord stilzwijgend te hebben omgedoopt tot oudevrouwenzomer. Waarom niet meteen oudedameszomer, vraag je je dan af, maar waarschijnlijk zal ook dat woord de goedkeuring niet kunnen wegdragen van mensen die streven naar een inclusieve woordenschat zonder verwijzing naar gender, klasse, kleur, leeftijd en sekse.

De oude wijven uit de oudewijvenzomer verwijzen trouwens niet eens naar vrouwen. Van oorsprong worden er schikgodinnen uit de boreale (Noordse) mythologie mee bedoeld, die volgens overlevering onze levensdraden spinnen. Of simpelweg jonge hangmatspinnen die bij aangenaam herfstweer lange herfstdraden maken waarmee ze via de lucht het ouderlijk nest verlaten. Daar hint de definitie van oudewijvenzomer in Van Dale althans op: ‘nazomer met mooi ho­ge­druk­weer waar­in de tuin- en veld­spin dra­den spin­nen die door de lucht zwe­ven en in het ge­zicht voel­baar zijn’.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden