In memoriam dichter F. Starik: van eenzame doden wist hij mensen te maken

F. Starik (1 juli 1958 - 16 maart 2018) Beeld Patrick Post

Dichter en schrijver F. Starik is vrijdag op 59-jarige leeftijd aan een hartstilstand overleden. Sinds 2002 beheerde hij de Amsterdamse Poule des Doods, een groep dichters die bij uitvaarten van eenzaam gestorvenen gedichten schrijft en voordraagt. Trouw-journaliste Sybilla Claus sprak hem vorige maand nog en was aanwezig op zo'n begrafenis.

De scène is zo triest dat zij ongemerkt verandert in schoonheid. Vier dragers rollen de allergoedkoopste kist op begraafplaats Sint Barbara in Amsterdam over het grindpad. Langs de grote platanen met hoge kruinen. Achter de kist geen familielid, geen vriend, geen buurvrouw.

Alleen één of twee dichters van de Poule des Doods, die de laatste eer komen bewijzen aan de zoveelste man die in Amsterdam in totale eenzaamheid is gestorven. Achter de kist steevast die grote dichter in het zwart met zijn puntschoenen van slangenleer.

F. Starik, het pseudoniem voor Frank van der Möhlen, had van het begeleiden van die eenzame doden zijn missie gemaakt. Hij deed het al zestien jaar. Vanuit zijn appartement in de Staatsliedenbuurt fietste hij meer dan 200 keer met flapperende jaspanden de twee kilometer door het Westerpark naar de begraafplaats. Dagen eerder had hij dan al uitgebreid gesproken met de heer Van Bokhoven van de gemeente, over hoe de dode was aangetroffen. Soms in stapels troep, soms met dichtgetimmerde ramen, soms een man met een geheim vermogen.

Passende muziek

Voor al deze zonderlingen had de dichter een groot zwak. Van de meest vervelende drugsverslaafde wisten de dichters van de Poule des Doods nog een mens te maken. Starik zocht passende muziek erbij, en een passende dichter. Achteraf maakte hij een verslag dat hij rondstuurde aan abonnees van zijn stichting De Eenzame Uitvaart.

Van 2010 tot 2011 was Starik stadsdichter van Amsterdam. Na het overlijden van burgemeester Eberhard van der Laan plaatste Het Parool in oktober een dank-gedicht van Starik groot op de daarvoor ontruimde voorpagina. In 2013 schreef hij in Trouw-columns over zijn dementerende moeder: ‘Moeder doen’. Hij publiceerde drie romans, tien dichtbundels, trad op met zijn gedichten en fotografeerde.

Vrijdag werd hij getroffen door een hartstilstand. Voor sommige dichters is een leven zonder drank en roken de moeite niet. Dat gold voor zijn goede vriend en dichter Menno Wigman, die hij in februari op zijn 51ste moest begraven. Diens hart begaf het ook. “Dat heeft mij ontzettend aangegrepen”, vertelde hij vorige maand thuis, in zijn laatste grote interview aan Trouw. Wigman was als een broer voor hem, zei hij. Sinds hun studietijd waren ze onafscheidelijk, in de poëzie, de drank, de vrouwen. Vorige zomer was Starik maanden uit de running door ernstige hartproblemen. Hij liet de drank staan. En officieel de shag ook. Zijn 'bovengemiddelde' fascinatie voor de dood bleef.

Voor het laatst naar Sint Barbara

Vorige week dinsdag was hij nog zelf de dichter van dienst. Weer een echt apart geval. Een 93-jarige in een kleine benedenwoning in Zuid, met drie ton in cash en nog veel meer aan beleggingen. 'Klein Leven', dichtte Starik daarover. En hij schreef eerlijk hoe hij zelf vast een stapeltje had afgeroomd, als hij de vinder was geweest. Dichters en geld, het blijft een moeizame verhouding. Die dinsdag fietste Starik voor het laatst naar Sint Barbara. Hoe het verder gaat met de stichting Eenzame Uitvaart nu de leider wegvalt is de vraag.

Deze week is het onverwacht de beurt aan Starik zelf. Vrijdag zal voor hem de kapel op Sint Barbara vollopen. Zijn 'lief' Vrouwkje Tuinman, ook dichter en schrijver - en literatuurrecensent van Trouw -, die lang met hem samen was. Zijn zoon Boris. Meneer Van Bokhoven van de gemeente Amsterdam, iemand van de familie Degenkamp die al decennia begraafplaats Sint Barbara beheert. Dichters, vrienden. En tussen al die levenden zweven de geesten van 227 eenzame doden. Met hen zal hij na afloop een sigaretje rollen, en eindelijk weer een borrel drinken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden