Klein verslag

In het schemer van december overgeleverd Knausgard

Karll Ove Knausgard

Het mooiste boek dat ik in de donkere wintermaanden las, was ‘Liefde’ van Karll Ove Knausgard. Eerder al had ik me in ‘Vader’ verdiept, en die eerste kennismaking was niet minder dan een literaire overweldiging. 

Hoe Knausgard, een Noor woonachtig in Zweden, daarin beschrijft hoe hij het huis van zijn overleden vader opruimt, zo indringend en minutieus, pagina’s lang. En nooit gaat het vervelen, hij trekt je à la Toergenjev direct het verhaal in.

Ook ‘Liefde’ handelt grotendeels over Knausgards dagelijkse leven: afwassen, ruziën met zijn vrouw Linda, spelen met zijn dochtertje Vanja, vreselijk dronken worden. Met dit verschil dat Knausgard een beroemd auteur is, en hij ons ook een inkijkje gunt in hoe moeizaam het schrijfproces hem vergaat , en hoe vreselijk hij opziet tegen interviews. Of uiteenzet hoe we Dostojevski moeten begrijpen. Of klaagt dat de laatste roman van de Amerikaanse auteur Don DeLillo zo verschrikkelijk was. Waarna Knausgard moeiteloos overschakelt op hoe hij die avond een kipsalade klaarmaakt.

Compromisloos

Het is een opeenvolging van waargebeurde voorvallen, compromisloos beschreven, zonder verbindend thema, zo voelt het. Bij andere autobiografische schrijvers heb je wel eens het idee dat hun gestileerde relaas ergens naartoe gaat, maar bij Knausgard lijkt op het eerste gezicht sprake van een willekeurige aaneenrijging. Wel herkenbaar. Geen enkel leven kent immers een hiërarchie in gebeurtenissen: je bent aan het koken en krijgt een telefoontje dat je tante is gestorven.

Zo ontdekt Knausgard dat zijn schoonmoeder Ingrid stiekem drinkt, terwijl ze op Vanja past. Maar ook dit voorval verdwijnt weer even snel als het opdoemt. Ingrids drankgedrag wordt netjes uitgepraat, en dat is het. Dat heeft iets bemoedigends. Conflicten en tegenslagen hoeven niet eeuwig als een schaduw over je leven blijven hangen. Ze zijn niet altijd oplosbaar, maar, destilleer ik uit Knausgard, laten we ons neerleggen bij het menselijk onvermogen, en opnieuw beginnen. “Hun hel is jouw hel”, schrijft hij empathisch. Maar ook: “Hun hemel is jouw hemel.”

En zo ontdek je dat er wel degelijk een thema is: de liefdevolle wijze waarop hij het leven beschouwt. De aandacht waarmee hij elke (kleine) gebeurtenis beleeft en er daarmee diepgang en betekenis aan geeft. Het is van een bijna benedictijnse schoonheid: “Thuis maakte ik een salade met kip klaar, ik sneed brood en dekte de tafel en dat alles terwijl Vanja op de grond met een houten hamertje op houten balletjes zat te slaan die dan door een gat in een houten raam vielen en langs een gleuf naar beneden op de grond rolden.”

Nachtelijke drankgelagen

Niet voor niets draagt dit boek de titel ‘Liefde’. Hoezeer Knausgard het leven en intermenselijk contact ook als een opgave ervaart, hoe graag hij zijn somberheid ook verdrijft met nachtelijke drankgelagen, of zich compleet afzondert van de boze buitenwereld, als het eropaan komt vergeeft de schrijver zichzelf en anderen alles.

In de schemer van december heb ik me met hart en ziel overgeleverd aan dit fantastische boek, dat gloomy is als Scandinavië en tegelijk troostend als een gebed. ’s Avonds op de bank, ver weg van het stadsgewoel.

Willem Pekelder vervangt deze week Wim Boevink die normaliter met het oog van een antropoloog en de pen van een dichter dagelijks verslag doet van de grote en kleine wereld om hem heen. Lees meer afleveringen van zijn Klein Verslag op trouw.nl/kleinverslag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden