De Aanwinst

In het Fries Museum worden akkers vogels, en wordt dag nacht

M.C. Escher, 'Dag en Nacht' (1938), 67,7 x 39,1 cm. © the M.C. Escher Company B.V. Beeld the M.C. Escher Company B.V. All rights reserved. www.mcescher.com

Wie kent hem niet, de beroemde houtsnede 'Dag en Nacht' (1938) van graficus M. C. Escher? Het is een even originele als fascinerende verbeelding van een Nederlands polderlandschap van akkers, dorpen en water. 

Naar boven toe vervormen de akkers geleidelijk tot zwarte en witte vogels die in tegengestelde richtingen over het landschap vliegen. Links is de voorstelling bij daglicht te zien. Rechts is dezelfde scène in het donker afgebeeld. Escher zei hierover: 'Het is logisch geboren uit de associaties licht = dag en donker = nacht.

De suggestie van de overgang tussen dag en nacht wordt nog versterkt door de gradaties in grijstinten. Dat effect wist Escher (1898-1972) te bereiken door twee blokken te gebruik bij het afdrukken. Het is één van zijn eerste op een regelmatige vlakverdeling geïnspireerde landschapsprenten, waarbij figuren zich herhalen en veranderen in nieuwe vormen: akkers worden vogels, dag wordt nacht.

Eigenaardige prent

De reacties uit zijn omgeving waren aanvankelijk niet positief. Men vond het een 'eigenaardige' prent. Toch werd het een van Eschers best verkochte werken. In totaal drukte hij er ruim 650 van af. De inkt van het houtblok drukte hij op Japans papier met een benen lepeltje. Door het wrijven van de bolle kant van de lepel zijn de afdrukken nooit helemaal identiek.

Met steun van de Stichting Woudsend Anno 1816 heeft het Fries Museum in Leeuwarden dit werk van de in deze stad geboren Escher aangekocht. Het past volgens het museum goed in de collectie, waarin landschap en identiteit belangrijke thema's zijn.

De nieuwe aanwinst wordt gepresenteerd op de tentoonstelling 'Escher op reis' die 28 april opent. Aan de hand van meer dan tachtig originele werken, brieven, foto's en persoonlijke voorwerpen gaan bezoekers met Escher op 'reis' langs de plekken die van invloed zijn geweest op zijn ontwikkeling als kunstenaar.

In 'De Aanwinst' bespreekt Trouw iedere week een nieuwe aanwinst van een Nederlands museum. Lees hier meer afleveringen.

Lees ook: Nieuwe perspectieven bij het werk van Escher

De optische illusies van M.C. Escher zijn wereldberoemd. Dat hij voor bijna al zijn vroege prenten foto’s gebruikte, is veel minder bekend

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden