null Beeld

De SerieAtlanta S3

In het derde seizoen van Atlanta treedt wit ongemak op de voorgrond

Na vier jaar wachten is er een nieuw seizoen van Atlanta; de zwarte komedie uit de koker van alleskunner Donald Glover, waarin rapper Paper Boi op tournee gaat door Europa.

Joris Belgers

Atlanta ging altijd al over the black experience - over wat het betekent om zwart te zijn in het hedendaagse Amerika. We zagen in de serie uit de koker van muzikant/acteur/alleskunner Donald Glover de zwarte versie van de Amerikaanse droom: het is helemaal niet zo dat als je maar hard genoeg werkt, je in dit land succes zult bereiken. Voor een jonge zwarte man uit de achterbuurten van Atlanta, zo luidt het cliché, is het enige mogelijk carrièrepad omhoog dat van een rapper.

Vandaar dat we de afgelopen twee seizoenen in een nogal losse vertelling de opmars volgden van rapper Alfred/Paper Boi (Brian Tyree Henry), diens manager Earn (Donald Glover), zijn ex-vriendin Van (Zazie Beets) en hun rondhangende stonervriend Darius (LaKeith Stanfield). Maar in het derde seizoen van Atlanta staan nu niet zozeer deze vier of de zwarte ervaring centraal, maar het witte ongemak.

Dat doen de makers slim: door Atlanta te verlaten. Paper Boi is inmiddels beroemd genoeg voor een Europese tour; langs onder andere Londen, Boedapest, en jawel, Amsterdam. Vooral Amsterdam, het decor van twee van de tien afleveringen, is voor de Nederlandse kijker interessant. Niet omdat het altijd leuk is om onze hoofdstad vanuit Amerikaanse ogen te zien, of omdat het duidelijk maakt hoe goed ingelezen de makers zijn (de júiste artiesteningang van Paradiso wordt gebruikt!), maar het illustreert ook hoe bot de bijl is waarmee gehakt wordt.

Dat een serie die draait om de zwart-witte cultuurclash in Amsterdam de Pieten-‘traditie’ op de hak neemt is onvermijdelijk; de manier waarop misschien wat overtrokken. Een uitverkocht Paradiso vol hiphopfans zal zich nooit uitdossen in blackface voor het concert van een beroemde rapper. Maar het zal ook weer niet zo zijn dat de makers achterlopen en niet zijn bijgepraat over het voortschrijdende inzicht dat zich (heel) langzaam van Nederland meester maakt. Door doelbewust uit te vergroten krijgt de satire scherp hoe absurd de traditie is - maar ook hoe absurd de rassenverhoudingen liggen.

Eenzelfde uitvergroting wordt behendiger gebruikt in de aflevering ‘White Fashion’, waarin Paper Boi als excuus-zwarte wordt ingezet om een toondove uitglijder van een groot modemerk goed te praten. In diezelfde aflevering wordt een door Darius geliefd authentiek Nigeriaans eettentje opgekocht door een witte investeerder om er vervolgens een foodtruck van te maken. Veel duidelijker krijg je kritiek op culturele toe-eigening, ongevoeligheid en witte arrogantie niet.

LaKeith Stanfield op de Amsterdamse grachten in het derde seizoen van ‘Atlanta’.  Beeld
LaKeith Stanfield op de Amsterdamse grachten in het derde seizoen van ‘Atlanta’.

Alleen: daar heeft Atlanta de ándere afleveringen niet voor nodig. Vier afleveringen die níet om Al en Earn draaien, maar compleet losstaan van de show. Waarin het vooral draait om wit ongemak: over een New Yorks upperclass-gezin wiens zwarte babysitter is overleden; over witte mensen die plots massaal schadeclaims krijgen van zwarte nazaten omdat hun voorouders slaven hebben bezeten (‘restitution taxes’) of een zwart jongetje dat door witte pleegouders wordt opgenomen. Wit is in deze afleveringen dan ook echt superwit, en daarin schuilt het voornaamste commentaar.

Atlanta is sterke televisie, soms ongemakkelijke televisie, wat beslist niet erg is - alleen wordt het hier wel erg ongemakkelijk. De makers schuren in de horrorspanning dicht tegen het werk van filmmaker Jordan Peele aan (Get Out, Lovecraft Country) wat niet alleen een grote stijlbreuk is met de rest van het seizoen, maar ook onnodig. Het originele uitgangspunt is al sterk (en ontregelend) genoeg. Na vier jaar wachten blijft hangen dat we eigenlijk maar weinig, te weinig, van de geweldige Earn, Alfred, Darius en Van hebben gezien.

Atlanta is al enige tijd uit in de VS en volgende maand in Nederland te zien op Disney+.

In De Serie wordt iedere week een serie of podcast besproken die te zien is op tv, Netflix of ergens anders.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden