ColumnKlassiek & zo

In het Concertgebouw is het onmogelijk om besmet te raken

Het is een heerlijk woord: ‘imbroglio’. Het bekt lekker, en ergens achter in je herinnering hoor je het steeds maar weer opduiken in flitsende en ophitsende ensembles in opera’s van Mozart of Rossini. Altijd op die momenten in een akte – meestal een finale – waarin de verwarring (imbroglio) bij de verschillende personages naar een kolkend en kolderiek hoogtepunt is gevoerd, en ze als kippen zonder kop door elkaar heen zingen. Met z’n zessen, z’n zevenen, z’n achten of nog meer. Het meest ­beruchte voorbeeld van zo’n verwarrings-ensemble is het ‘Gran pezzo concertato a 14 voci’ uit Rossini’s opera

‘Il ­viaggio a Reims’, waarin ze maar liefst met z’n veertienen door elkaar heen kakelen. Totale chaos, uiteraard subliem gestructureerd, want wil de kakofonie enigszins harmonieus blijven, dan hebben componisten zich aan bepaalde regels te houden. Rossini wekt in zijn Gran pezzo de perfecte illusie van verwarring op, maar houdt de teugels stevig in de hand, zodat het nergens echt ontspoort.

De verwaaring ontspoorde gigantisch

De verwarring ontspoorde deze week wél, en nogal gigantisch, toen maandag de nieuwe coronamaatregelen werden aangekondigd. Premier Rutte had het over een maximum van dertig personen in ‘zaaltjes’ en meteen stonden directeuren van theaters en concertzalen op scherp. Vanwege dat denigrerende woord ‘zaaltjes’ ontplofte Sanne Wallis de Vries woensdagavond in het praatprogramma ‘Op1’. Ze zong daar als het ware een gran pezzo concertato a 14 voci helemaal in haar eentje, op zich een hele prestatie. 

En ze had natuurlijk gelijk, want de warboel was compleet – Che imbroglio è questo! , zoals een aria in Haydns opera ‘L’ infedeltà delusa’ heet. Inmiddels is er, na ruim twee dagen onzekerheid, meer duidelijkheid en hebben verschillende theaters en concertzalen een ontheffing gekregen. Die mogen nu maximaal 250 bezoekers toelaten, en dat betekende weer dat voor al verkochte concerten en voorstellingen mensen moesten worden afgebeld, omdat daarvoor 350 kaarten waren verkocht. En dat op plaatsen waar de protocollen superstreng en goed zijn. Ik kan weinig locaties bedenken waar het onmogelijk is om besmet te raken, maar het Concertgebouw in Amsterdam – middenin vuurrood gebied – is er een van. En eigenlijk is in alle zalen die ik de afgelopen maanden mocht bezoeken de veiligheid extreem goed geregeld.

Slim bedacht en sfeerverhogend

Zo ook in de Rotterdamse Doelen. Daar speelde de Russische meesterpianist Daniil Trifonov donderdagavond het Eerste pianoconcert van Brahms, begeleid door het Rotterdams Philharmonisch Orkest onder leiding van chef-dirigent Lahav Shani. De grote Doelenzaal oogde minder desolaat omdat over de lege stoelen kleurrijke doeken waren gedrapeerd. Slim bedacht en sfeerverhogend. Trifonov was ronduit subliem. Hij bezit de gave om ongemerkt in de klank van het orkest te verdwijnen, om er dan weer glorieus uit op te rijzen. Nergens, ook niet in de heftigste fortissimo’s, is zijn klank bits of hard. Kleur, kleur en nog eens kleur wist hij in dit magnifieke Brahms-concert tevoorschijn te toveren. 

Dit was Brahms’ allereerste grote compositie voor orkest. Nog niet de Brahms zoals we hem kennen met die enorme baard, maar de knappe, jonge twintiger die rammelde aan de poorten van de eeuwige roem met dit meesterlijke concert. Trifonov (mét baard) riep die jeugdige overmoed fantastisch op. Alles aan zijn uitvoering klopte (die perfect uitgevoerde trillers!) met het begeleidende Rotterdamse orkest en dirigent Shani in topvorm. Niet sinds ik Krystian Zimerman dit concert hoorde spelen, was ik er zo van onder de indruk als nu. 

Peter van der Lint schrijft iedere week met aanstekelijk enthousiasme over de wereld van de klassieke muziek. Lees zijn columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden