In hedendaagse horror krijgen slachtpartijen diepgang mee

In de Braziliaanse film ‘Good Manners’ ontdekt de nanny stap voor stap wat er aan de hand is met haar werkgeefster.Beeld -

Filmmakers tillen horror naar een hoger plan. In de nieuwe griezelfilm zetten ze traditionele weerwolven, zombies en kannibalen in om forse maatschappijkritiek te leveren. 

In een glinsterende woontoren in São Paulo trekt een nanny de koelkast open van haar rijke werkgeefster. Ze stuit op een grote homp vlees, waar het bloed vanaf druipt. Verschrikte blik. Niet veel later, in een maanbeschenen nacht, volgt ze haar slaapwandelende werkgeefster naar buiten. Tot haar afgrijzen ziet ze hoe die haar tanden zet in een straatkat. 

Volle maan, bloeddorst en weerwolven

In de Braziliaanse horrorfilm ‘Good Manners’, sinds donderdag in de bioscoop, ontdekt de nanny stapje voor stapje wat er loos is. Volle maan, bloeddorst, weerwolven, het zijn de bekende elementen van een griezelfilm. Toch is er iets bijzonders aan de hand.

Het Braziliaanse regisseursduo Juliana Rojas en Marco Dutra maakt horror nieuwe stijl: een mix van griezelfilm en maatschappijkritiek. Via het horrorgenre duiken ze in de Braziliaanse samenleving om tegenstellingen tussen werkgever en werknemer, arm en rijk, zwart en wit, centrum en periferie te bespreken. In deze sterk verdeelde samenleving scheppen ze een sprookjesachtige eenheid door de rijke, blanke werkgeefster en haar arme, zwarte nanny een sprankelend, lesbisch liefdesverhaal te gunnen. 

Het is een vertelling met een flinke staart, waarin het weerwolvenverhaal een wonderlijk vervolg krijgt. Je zou er graag het gezicht van de nieuwe Braziliaanse president Jair Bolsonaro bij willen zien. De extreem-rechtse populist die openlijk homofoob, racistisch en vrouwonvriendelijk is, is er juist op uit om tegenstellingen te accentueren.

Good Manners is een goed voorbeeld van een hedendaagse, politiek geëngageerde horrorfilm waarin de makers op verkenningstocht gaan in de samenleving en misstanden aankaarten. Daarbij putten ze uit de rijke bron van fabels, mythen en legenden. “Genrefilms geven ons een diep begrip van de wereld waarin we leven en de angsten waarmee we kampen”, aldus de regisseurs in een interview. 

Het onderbewuste

Ze zijn niet de enigen die dit jaar via horror angsten en verlangens blootlegden die woelen in het onderbewuste. De Amerikaanse regisseur Jordan Peele won eerder dit jaar een Oscar voor ‘Get Out’. Een mijlpaal. Niet alleen omdat Peele een debutant was en als eerste Afro-Amerikaanse filmmaker een Academy Award won voor het beste originele scenario, maar ook omdat het om een horrorfilm ging die voorbeeldig inspeelde op de discussie over hedendaags racisme.

Peele deed dat door heel slim horror te mengen met sociale satire. Zijn hoofdpersoon, een jonge Afro-Amerikaanse fotograaf, gaat voor het eerst samen met zijn blanke vriendin een weekend op bezoek bij haar ouders. Groot statig huis in koloniale stijl. Zwarte bedienden waar iets mee aan de hand lijkt. Ze kijken raar uit hun ogen, bewegen trance-achtig, als zombies. Naarmate het verhaal vordert en de jonge held in de invloedssfeer komt van pa en ma, een hypnotherapeut en een neurochirurg, blijkt hij zijn leven niet meer zeker.

In ‘Get Out’ wordt horror slim gemengd met sociale satire.

Terwijl de maatschappijkritiek in Good Manners nog speels wordt verpakt, is de sfeer in Get Out, gemaakt in het post-Obama tijdperk, ongemakkelijk en onveilig. Beide films zijn ouderwets eng, maar ze draaien niet louter om het schrikeffect (boe!). De makers boren een diepere laag aan, waarin thema’s als racisme en seksisme zitten verstopt.

Weerwolven, monsters, zombies en kannibalen lijken te gedijen in roerige tijden. De betere horrorfilmers nemen daarbij de vrijheid om te experimenteren met vertelvormen. Zo groeide ‘A Quiet Place’ dit jaar uit tot een horrorhit. De film volgt de stille survivaltocht van een gezin in een post-apocalyptisch Amerika. Het is een landschap dat raakvlakken heeft met de nagenoeg verlaten wereld van de populaire zombie­serie ‘The Walking Dead’ (nog zo’n ­hedendaags horrorfenomeen).

Mysterieuze wezens

Het vernieuwende aan A Quiet Place, waarin regisseur John Krasinski zelf de rol van de vader speelt, is dat er geen woord in gesproken wordt. De stilte is geen foefje, maar ligt aan de basis van de vertelling waarin monsters, verstopt in het struikgewas, reageren op geluid. Waar die mysterieuze wezens vandaan komen of met hoeveel ze zijn, is ongewis. Het enige wat we weten is dat ze blind zijn en een overontwikkeld gehoororgaan hebben. Bij geluid slaan ze toe. Herrieschoppers gaan eraan.

Met name in de Amerikaanse pers werd A Quiet Place onthaald als de eerste grote post-apocalyptische horrorfilm uit het Trump-tijdperk, een verhaal waarin ouders hun kinderen proberen te beschermen tegen een nachtmerrie.

Ook een ander hedendaags hangijzer – vlees eten of vegetariër zijn? – dook vorig jaar op in horror. In de markante Franse horrorfilm ‘Raw’ van de debuterende regisseuse Julia Ducournau wordt een vegetarische studente tijdens haar ontgroening gedwongen vlees te eten. Na het doorslikken van een rauwe konijnenier heeft ze eerst last van rode uitslag en vreselijke jeuk. Daarna krijgt ze tot haar eigen verbazing kannibalistische neigingen. Raw is een fantastisch verhaal van een jonge vrouw in het nauw, compleet ‘over the top’, waarin angsten op weergaloze wijze een uitweg vinden via horror.

In haar feministische wraakhorror ‘Revenge’ zet regisseuse Coralie Fargeat macht en machismo te kijk.

Dat dit jaar een andere jonge vrouw vastberaden achter haar verkrachters aan ging, en zich ontpopte als een magnifieke engel der wrake, kon in het #MeToo-tijdperk niet uitblijven. De Franse regisseuse Coralie Fargeat zet in haar feministische wraakhorror ‘Revenge’ macht en machismo te kijk. Smerig, bloederig, en zeker niet voor zwakke magen, maar ook met een prachtige omkering van rollen, waarin de vrouw weigert slachtoffer te zijn, als een feniks uit haar as herrijst, en terugslaat.

En voorlopig griezelen we nog even door. Begin volgend jaar wordt de nieuwe Lars von Trier verwacht die het horrorgenre in het verleden ook al een flinke twist gaf, denk aan zijn ‘Antichrist’. In zijn nieuwste, ‘The House That Jack Built’, volgt hij over een periode van twaalf jaar de gangen van een psychopathische seriemoordenaar, gespeeld door de Amerikaanse acteur Matt Dillon. De horror is gesitueerd in Washington waar Von Trier voor een deel ook zijn inspiratie vond. In zijn eigen woorden: “bij de Homo Trumpus - de rattenkoning.”

Lees ook:

‘Revenge’ laat het bloed van het scherm klotsen

Een nieuwe trend. Vrouwelijke regisseurs die zich het horror-genre toe-eigenen waarin mannen zo bedreven raakten. In ‘Revenge’ laat regisseuse Coralie Fargeat de vrouwelijke hoofdpersoon zelf wraak nemen op haar belagers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden