taal

In essentie betekent spijbelen zomaar wat rondslenteren of rondzwerven

Beeld anp

Vandaag demonstreren leerlingen in Den Haag voor het klimaat. De klimaatspijbelaars maken zich zorgen over de klimaatverandering en eisen dat de overheid burgers en organisaties stimuleert om minder broeikasgassen uit te stoten.

Ze willen dus kennelijk ook minder examenreisjes naar het zonnige zuiden, minder online gamen en minder goedkoop ingevlogen spullen uit het Verre Oosten.

Omdat het een reguliere schooldag is, moeten de jeugdige demonstranten de school verzuimen. Voor die handeling bestonden vroeger veel verschillende woorden en uitdrukkingen. Nog altijd staan in Van Dale schooltje schuilen, bommelen, een gluipertje maken, stukjes draaien en een schobbetje maken, maar deze taalvormen zijn allemaal gemarkeerd als verouderd of hooguit regionaal nog in gebruik.

Tegenwoordig heet de school verzuimen in Nederland spijbelen. Dat werkwoord werd pas in de achttiende eeuw gangbaar, aanvankelijk in de vrij algemene betekenis ervandoor gaan en pas later in de meer specifieke betekenis heimelijk de school verzuimen. De grondbetekenis van spijbelen is rondzwerven of rondslenteren. Aangenomen wordt dat er een verband is met het Middelnederlandse woord spybeler of spibelaer, dat zwerver of landloper betekent.

In België, waar al eerder geklimaatspijbeld werd, heten de klimaatjongeren vaak klimaatbrossers. In het Belgisch-Nederlands is naast spijbelen namelijk nog een woord in gebruik voor de school verzuimen: brossen. De onderliggende betekenis daarvan lijkt sterk op die van spijbelen, want brossen is ontleend aan het Waals-Franse werkwoord brosser: ‘door het bos, het struikgewas zwerven’.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Lees hun bijdragen op trouw.nl/taal. Ook een vraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden