null Beeld Mart Veldhuis
Beeld Mart Veldhuis

Het beste van 2021Popmuziek

In een jaar van tandenknarsen op de bank is in de popmuziek het verlangen naar ontlading voelbaar

Popmuziek is jong, fris, energiek en nieuw. Althans, in normale tijden. In 2021 anticipeerden artiesten op een feest dat niet zou komen.

Jasper van Vugt

In 1956 liet Elvis Presley, ster in opkomst, zich voor de camera’s vaccineren tegen polio. De vaccinatiegraad onder Amerikaanse tieners schoot in zes maanden van 0,6 procent naar 80 procent. Wie het verhaal kent, moet daar aan gedacht hebben toen Olivia Rodrigo, naast president Biden, jongeren opriep zich te laten vaccineren tegen Covid-19.

Net als Presley is Rodrigo een fenomeen. De tiener, bekend uit tv-musicals van Disney, was de succesvolste debutant van het jaar. Haar doorbraakhit Drivers License kreeg een flinke zet door TikTok. Niet alleen Rodrigo profiteerde van de sociale-media-app, ook onder andere Ckay Love, Nathan Evans (met een zeemansliedje) en Fleetwood Mac (met een liedje uit…1977).

Houvast in onzekere tijden

De invloed van TikTok op de hitlijsten, muzieksmaak en het luistergedrag van tieners was dusdanig, dat zelfs Adele werd aangespoord de app te gebruiken voor haar nieuwe album 30. Niet dat de Britse zangeres koddige filmpjes nodig had om haar stempel op dit popjaar te drukken. Net als haar landgenoot Ed Sheeran bood ze vertrouwdheid en houvast in onzekere tijden, toen de vierde golf en weer een nieuwe variant zich aandienden.

Na 2020, waarin de afstand die we tot elkaar hielden, leidde tot intieme en persoonlijke muziek, kwam met de eerste vaccinaties in januari ook de hoop. De anticipatie in de popwereld was voelbaar. Nog even en we mogen weer, na bijna een jaar bankhangen: de clubs, podia en festivals zouden snel weer openen.

Sommige, veelal bekende Amerikaanse artiesten, zagen hun kans schoon om een jaar aan misgelopen live-inkomsten te compenseren in hun ticketprijs. Het deed er niet toe; veel concerten en festivals verkochten direct uit.

Die jubelstemming hoor je terug in de muziek. Beste voorbeeld: het levenslustige good 4 u van opnieuw Olivia Rodrigo. Een miljard streams lieten zien hoe groot de behoefte was aan ontlading.

Zwemmen in Bacardi Lemon

En wie in Nederland brulde deze zomer, toen de maatregelen werden versoepeld en de vrijheid lonkte, niet mee met Ik ga zwemmen (‘in Bacardi Lemon’)? Er mocht weer getinderd worden (Blijven Slapen van Snelle en Maan), er mocht weer ge­rockt worden (Maneskin met Beggin’) en het weekend mocht weer gevierd worden (Riton x Nightcrawlers met party-anthem Friday).

Maar dat optimisme sloeg om. De festival­zomer kwam er niet, het bleef bij experimenten en tandenknarsend kijken naar filmpjes van festivaltenten vol uitzinnige mensen vlak over de Belgische grens. Daar kon het nog wel, op bescheiden schaal, mede dankzij de kennis opgedaan bij de Nederlandse Fieldlab-experimenten.

Waar talloze artiesten in 2020 nog online concerten gaven, was de rek er in 2021 uit. Het nachtleven werd de nek omgedraaid. De podia mochten maar kortstondig open en teerden in op hun reserves, zelfs als een artiest twee keer op één dag optrad. Aangekondigde concerten gingen van 2020 naar voorjaar 2021, naar eind 2021, naar eind 2022.

Nog een, al langer lopende trend: ­opkomst van Afrikaanse, Aziatische en Zuid-Amerikaanse artiesten als Bad Bunny, J Balvin, Burna Boy en BTS. Behalve in december; dan regeren Mariah Carey en Wham!.

De beste popalbums volgens recensent Saskia Bosch

1. Lana Del Rey - Blue Banisters (Polydor)

Lana Del Rey maakte in het begin van haar loopbaan naam met glamourvolle popsongs, die echter nogal eens wat gekunsteld aandeden. Dat bleek echter slechts het startpunt van een zoektocht naar haar eigen geluid en met Blue Banisters levert ze een absoluut hoogtepunt in haar oeuvre af. Op de plaat komen pop, folk en Americana-invloeden organisch samen in verstilde en elegante songs, die je steeds opnieuw wilt horen.

2. Adele - 30 (Columbia)

Er zijn veel factoren die het succes van Adele verklaren, zoals haar no-nonsensepersoonlijkheid en haar teksten waarin velen zich kunnen herkennen. Maar wat haar tot een wereldwijd fenomeen maakt, is uiteindelijk toch haar stem. Een volstrekt uniek stemgeluid, waarmee ze zich rechtstreeks je hart inzingt en dat ook van haar vierde album weer een plaat maakt om je helemaal in onder te dompelen.

3. Lil Nas X - Montero (Columbia)

Rapper Lil Nas X was al een ster voor hij ook meer een album had uitgebracht. De verwachtingen waren aan de vooravond van het verschijnen van zijn debuutalbum Montero derhalve hooggespannen. En het is een album geworden dat zelfs nog beter is verwacht. Warm, melodieus, opzwepend. Luister naar Montero en het is alsof je een shot pure energie krijgt.

De beste popalbums volgens recensent Frank Hettinga

1. Spellling - The Turning Wheel (Sacred Bones Records)

Chrystia Cabral, alias Spellling, lijkt door Disney gevraagd nieuwe sprookjes te schrijven – ze zingt (à la Kate Bush) onder andere over een keizer en zijn ei. Haar georkestreerde album, waarop meer dan 30 muzikanten meespelen, is een prachtig barok en theatraal geheel dat blijft verrassen. De liedjes schieten alle kanten op – soms lieflijk of verdrietig en dan weer ronduit griezelig en sinister. Precies zoals sprookjes horen te zijn.

2. Low - Hey What (Sub Pop)

Op het album Double Negative sloeg Low een nieuwe weg in die de band uit Minnesota op volmaakte wijze vervolgt. De samenzang tussen het mormoonse stel Mimi Parker en Alan Sparhawk klonk nog nooit zo goed. En dan die synths en elektronica: het is allemaal totaal repetitief, vervormd en overstuurd. Maar o zo harmonieus en melodieus. Wonderlijk gewoon. Ondertussen spat de urgentie ervan af. Sparhawk: ‘Als je denkt alles te hebben gezien, bedenk dan dat we leven in tijden als deze’.

3. The Weather Station - Ignorance (Fat Possum Records)

Lang lieten artiesten klimaatverandering links liggen in de popmuziek. Tamara Lindeman laat zien hoe je na Earth Song van Michael Jackson tóch nog iets zinnigs kunt zeggen over de ramp die zich voltrekt. Hoe kan het ook anders met de artiestennaam The Weather Station. Niet dat de Canadese zangeres het er dik op legt, hoor. Softrockplaat Ignorance is een poëtisch en ­orkestraal meesterwerk.

De beste popalbums volgens recensent Jasper van Vugt

1. Dry Cleaning - New Long Leg (4Ad)

Zangeres Florence Shaw is geen vocalist. Ze is een dichter die haar poëzie voordraagt, vol prikkelende zinnen, kleine verhalen, banale observaties en grappige regels. Ze draagt ze op geheel eigen, haast achteloze wijze voor op een bedje van krassende postpunkgitaren, lui gespeelde drums en plompe bas. Unieke plaat.

2. Mdou Moctar - Afrique Victime (Matador)

Wat jammer toch dat we in Nederland zo gericht zijn op de VS. Thuis, maar zeker ook in andere landen, wordt (ook) moois gemaakt. Zo blijkt het Afrikaanse continent een nauwelijks ontdekte schatkamer aan muziek. Zoals Mdou Moctar, een Toeareg uit Niger, ook wel de Jimi Hendrix van de woestijn genoemd. Bij Afrique Victime waait het stuifzand uit je speakers.

3. Damon Albarn - The Nearer the Fountain, More Pure the Stream Flows (Labels t Transgressive)

Niet alles van deze Engelsman is even sterk, nieuwsgierig maakt het altijd. Albarn brak door als zanger van Blur en leidde de britpopgolf. Daar brak het kwartet onmiddellijk mee om nieuwe muzikale wegen in te slaan. Voor Albarn leidde die reis naar Afrika, IJsland en de virtuele cartoonwereld van Gorillaz. Voor dit melancholieke soloalbum trok hij naar IJsland. Speldenprikjes van avant-garde, jazz en klassieke muziek geven het spanning en grilligheid mee.

De beste wereldmuziek-/jazzalbums volgens recensent Mischa Andriessen

1. Veronica Swift - This Bitter Earth (Mack Avenue)

De ideale plaat voor een jaar waarin de stemming meermaals omsloeg. Zangeres Swift brengt het intens trieste titelnummer met evenveel aandacht en inlevingsvermogen als het luchtige The Sports Page. Dat klasse en compassie zo hand in hand gaan hoor je niet vaak. Ronduit zeldzaam is de ontroerende manier waarop Swift het afsluitende Sing met zoveel overgave zingt dat haar stem zowat breekt.

2. Ayumi Tanaka Trio - Subaqeous Silence (ECM)

Een onvergelijkbaar eigen geluid vinden, is iets waarnaar velen streven, maar dat maar een gelukkige enkeling is gegeven. Het is dan ook een onvoorstelbare prestatie dat de jonge pianiste Ayumi Tanaka dit meteen op haar debuut voor ECM realiseert. Subaqeous Silence is een plaat waarop de concentratie hoorbaar is, vol machtige stiltes die getuigen van een grote muzikale visie. En wat een sfeer!

3. Sanem Kalfa, Joachim Badenhorst, George Dumitriu - Black Sea Songs (El Negocito Records)

De mooiste muziek wordt gemaakt door onzelfzuchtige musici. Op Black Sea Songs hoor je er drie: rietblazer Joachim Badenhorst, gitarist/altviolist George Dumitriu en zangeres Sanem Kalfa. Ze gunnen de hoofdrol aan de liederen en hun indringende melodieën. Toch zijn ze elk met hun persoonlijkheid volop aanwezig. Badenhorst en Dimitriu met hun geweldig gevoel voor kleur. Kalfa met haar zo betoverende, breekbare stem.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden