null Beeld

ColumnRosita Steenbeek

In Duitsland was Rose een Jodin, in Nederland een rotmof

Mijn oma Rose, geboren in Keulen, verzoende zich met een verhuizing naar Klaaswaal, mede vanwege het nabijgelegen Rotterdam. De Nederlandse dominee aan wie ze haar hart verloor was beroepen in dat landelijke dorp.

Op 14 mei 1940 vierde ze haar verjaardag. De tafel was feestelijk gedekt voor het middagmaal waar niet alleen haar man en de drie kinderen aanzaten, maar ook haar moeder Gretchen en broer Hans. In 1934 hadden ook zij hun geliefde Duitsland verlaten omdat ze daar ineens ‘Joden’ waren geworden. Ze betrokken een etage in Rotterdam.

Mijn moeder die toen zes was ziet de gebeurtenissen van die dag nog scherp voor zich. Tijdens de lunch holden mensen het kerkplein op en tuurden naar boven. Haar vader ging kijken wat er aan de hand was en rende meteen weer naar binnen: ‘Vliegtuigen boven Rotterdam!’ Ze stoven allemaal de trap op naar de overloop vanwaar je Rotterdam zag liggen.

Mijn moeder zat op de arm van haar vader die zijn andere arm om Rose had geslagen. Naast haar stonden oma Gretchen en Onkel Hans. Haar jongste broertje zat op de arm van dienstmeisje Lena, haar oudste broertje drukte zijn neus tegen het grote raam. Daarachter zagen ze hoe de blauwe lucht oranje kleurde, rood. Vliegtuigjes leken zwarte vogels voor een ondergaande zon. Het geweld weergalmde tegen de hemel.

‘Ze komen terug!’ riep haar broertje. Weer vlogen bommenwerpers over de stad en lieten er hun lading los.

Boven de bloedrode gloed walmden steeds hogere bergen op van zwarte rook.

Mijn moeder hoorde haar moeder zeggen: ‘Das tut mein Volk’.

Nadat ze daar nog een tijd als versteend waren blijven kijken, daalden ze de trap af. Niemand taalde naar de pudding.

‘Het centrum is een gloeiende dampende berg puin,’ vertelde Onkel Hans nadat hij was gaan kijken. Kinderen klauterden over brokstukken, op zoek naar een moeder, een vader, iets te eten.

Toen Rose de dag na het bombardement samen met mijn moeder de deur uitging, werd er achter haar gesist: ‘Rotmof’.

In Duitsland was Rose een Jodin, in Nederland een mof.

Mijn oma hield van Duitsland, voelde zich Duitse, kende veel Duitse gedichten uit haar hoofd. Later in de oorlog juichte men in Klaaswaal om elke bom die op haar vaderland viel en haar eigen kinderen juichten mee. In de nacht van 30 op 31 mei 1942 werd Keulen gebombardeerd door de Royal Air Force. Rose’ tante, de jongste zus van haar moeder, die ondanks aandringen van de familie Duitsland niet wilde verlaten, kwam daarbij om.

Keulen, dat voor negentig procent was verwoest, is herrezen. Rotterdam is een van de hipste steden van Europa geworden, Manhattan aan de Maas, een spectaculair decor voor het Eurovisie Songfestival.

In plaats van in 2014 zou dit jaar het winnende lied moeten zijn Rise Like a Phoenix.

Rosita Steenbeek is schrijfster en woont deels in Rome. Meer van haar columns leest u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden