TaalTon den Boon

In de politiek zijn voor- en achterkant vage metaforen

Tijdens de Algemene Beschouwingen pleitte CDA-fractieleider Heerma voor een Planbureau voor de Veiligheid. Daarmee wil hij ‘ontwrichtende zaken’ bestrijden, zoals onze afhankelijkheid van China. Zo wil hij ‘aan de voorkant’ kunnen praten, én ‘aan de achterkant’.

Collega’s van Heerma zullen zo’n zin wel begrijpen, maar voor buitenstaanders is de interpretatie ervan een uitdaging. De zin staat niet op zichzelf. Voor- en achterkant zijn onder politici geliefde metaforen geworden. Andere parlementaire voorbeelden uit het ­recente verleden zijn: ‘Of je regelt het aan de voorkant goed, of je krijgt gedonder aan de achterkant’, en: ‘Investeren in betrokkenheid aan de voorkant leidt bijna altijd tot positieve waardering aan de achterkant’.

Vage taal

In het bedrijfsleven zijn voor- en achterkant duidelijke metaforen voor het bedrijfsonderdeel dat wel respectievelijk geen direct contact heeft met klanten. In de politiek zijn dezelfde metaforen daaren­tegen minder eenduidig. Voor- en achterkant kunnen verwijzen naar het publieke respectievelijk voor de burger verborgen handelen van de overheid, maar ook naar direct meetbare dan wel minder zichtbare effecten van een maatregel, of het begin respectievelijk het einde van een ambtelijk traject. Voor burgers blijft het vaak gissen wat ermee ­bedoeld wordt. Dat is niet handig, want als politici vage taal gebruiken, krijgt de burger het gevoel dat er iets te versluieren valt. Heerma’s opmerking over ‘aan de achterkant praten’ kan zelfs overkomen als een verhullende uitdrukking voor geheime (diplomatieke?) onderhandelingen voeren of achter­kamertjespolitiek bedrijven.

Politici zelf laten de achterkant trouwens ook vaak onbenoemd, zodat er alleen ‘aan de voorkant’ iets lijkt te zijn. Tekenend is dat combinatie ‘de voorkant van de overheid’ twee keer zo vaak voorkomt als ‘de achterkant van de overheid’.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden