RecensieFilm

In de film ‘Moffie’ gloeit de mannelijke zachtheid in een hard en deprimerend decor

Nicholas heeft altijd geweten dat hij anders is en houdt dat voor de buitenwereld verborgen.


Moffie
Regie: Oliver Hermanus
Met Kai Luke Brummer, Ryan de Villiers
★★★★☆

Begin jaren tachtig ging in Zuid-Afrika iedere blanke jongen van boven de zestien verplicht in militaire dienst. Jongemannen moesten leren het Apartheidsregime te verdedigen en de grenzen te bewaken tegen communistisch Angola. Militaire trainingen gaan er nooit zachtzinning aan toe, maar voor jongens die ook maar in de buurt kwamen van homoseksuele gevoelens moet het een bijzonder duistere periode zijn geweest.

André Carl van der Merwe (1961) hield gedurende zijn diensttijd dagboeken bij. Ten strengste verboden, het maken van notities. Maar, zo blikt hij nu terug, voor hem de enige manier om zijn verstand te bewaren. Twee koffers gevuld met aantekeningen sleepte hij twintig jaar mee voordat hij de moed had ze te openen. Ze vormden de basis voor zijn debuutroman 'Moffie', die landgenoot Oliver Hermanus nu tot een visueel elegante, gevoelige film heeft bewerkt.

Poëtisch oog voor lege landschappen en mannelijk schoon

Op zijn afscheidsfeestje krijgt Nick (Kai Luke Brummer) door zijn vader een blotemeisjesblad in handen gedrukt, 'als munitie'. Het boeit hem niet, maar het zal nog van pas komen in het afgelegen kamp waar hij met leeftijdgenoten wordt afgebeuld en vernederd. Met de bijbel in de hand dwingen de sergeanten eerbied af voor 'dit prachtige land van ons', spreken de rekruten aan met 'inteeltscharminkel' en 'nutteloze teringlijer', en vinden 'nichterigheid’ een even groot gevaar als communisme. Een intens deprimerende omgeving die Hermanus radicaal compenseert met een poëtisch oog voor lege landschappen en mannelijk schoon.

Nick, die blijkens een flashback al op jonge leeftijd heeft geleerd zijn erotische nieuwsgierigheid in te dammen, beleeft een moment van intimiteit met een kameraad (Ryan de Villiers) en ontdekt het bestaan van zaal 22, waar 'moffies', oftewel 'flikkers', worden 'behandeld' en gemarteld.

Het decor van zijn drama mag hard en gruwelijk zijn, Hermanus heeft vooral oog voor vriendschappelijke zachtheid, stille blikwisselingen en onverwachte tederheid. Samen lachend een liedje zingen (Rodriguez' 'Sugar Man'), volleyballend grappen over verliefdheid, in een bar dansen op Yazoo: via de stille, bedachtzame Nick zie je hoe medemenselijkheid iemand door een fase van groot cynisme kan helpen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden