Janni Goslinga als dokter Wolff in De Dokter.  Beeld Dim Balsem
Janni Goslinga als dokter Wolff in De Dokter.Beeld Dim Balsem

TheaterrecensieDe Dokter

In De Dokter leidt de beslissing van de arts al snel tot de publieke schandpaal

Theater
De Dokter
Regie: Robert Icke / Internationaal Theater Amsterdam
★★★★

‘Hou ohohohop!’ gilt één van de dokters op dag drie van het verhaal van De Dokter. Na drie dagen van stress, rampen en razendsnelle, schreeuwerige gesprekken is het geen wonder dat ze er kapot van is. Sterker nog, het publiek zit tegen die tijd ook met z’n oren te klapperen.

In de eerste anderhalf van deze bijna drie uur durende voorstelling is iedereen alsmaar zó opgewonden en vijandig en zó ontzettend snedig, dat een onderhuids gevoel van paniek ontstaat. Vast exact de bedoeling van Britse regisseur Robert Icke, die met deze indrukwekkende productie alweer voor de derde keer te zien is bij Internationaal Theater Amsterdam (ITA).

Deze eigentijdse, zeer vrije bewerking van Professor Bernhardi van Arthur Schnitzler gaat over de Joodse dokter Ruth Wolff (Janni Goslinga). Ze is het hoofd van de alzheimerafdeling in een vooraanstaand ziekenhuis. Dit is een vrouw met vijanden en ze kan het hebben – dat is althans wat ze uitstraalt.

Deze beslissing komt haar duur te staan

Waarom uitgerekend zij zich ontfermt over een meisje dat na een mislukte abortus op sterven ligt, wordt niet helemaal duidelijk. Maar dokter Wolff doet het zoals ze alles doet: principieel. Dus weigert ze een katholieke priester toe te laten voor de laatste sacramenten. Met religie heeft die beslissing volgens de dokter niets van doen. En ook niet met het feit dat de priester een zwarte man is. Dit is immers háár afdeling en daar heerst het onpartijdige oog van de geneeskunde.

Het is een beslissing die haar duur komt te staan. Als in een flipperkast wordt door de ijzeren regisseurshand dat balletje met die beslissing steeds verder naar achteren getrokken – en schiet het vervolgens weg. Het stuitert langs álle visies op identiteit die je maar kunt verzinnen. Langs culturele oorlogen, langs religie en sterfelijkheid.

Via een onlinetribunaal wordt dokter Wolff aan de publieke schandpaal genageld. Want ze is niet alleen arts, ze is ook Jodin, ze hinderde daarnaast een zwarte man, en ze koos tégen een andere religie. Het incident met de geweigerde priester wordt een storm die alles voor de dokter verwoest.

Ze breekt, en breekt

Om deze storm nog eens te versterken speelt regisseur Icke met de verwachtingen van het publiek. Een donkere actrice verbeeldt een witte Joodse arts en een forse witte acteur speelt een zwarte man die zich gediscrimineerd voelt. Wat je als toeschouwer ziet is dus niet wat je hoort, en zo begin je je als kijker ook steeds meer af te vragen waar ‘identiteit’ zich dan bevindt.

Erg effectief is het decor in lichtbruin en grijs, ontworpen door Hildegard Bechtler. Een draaiend plateau met een lange tafel en wat stoelen. Deuren aan de zijkanten en in het midden, die soms open staan en zich soms hermetisch sluiten. En dan dat wilde ritme, nog eens versterkt door een drumster, die hoog boven het decor in een hokje zit en het verbale vuurwerk begeleidt.

De trotse dokter Wolff breekt en breekt en breekt. Uiteindelijk is ze geschorst, ontvriend, alleen nog maar ‘een vrouw van zekere leeftijd’ zoals een voormalige vriendin haar toebijt. Wie komt er dan nog langs? De priester natuurlijk. Dokter Wolff laat hem binnen en glimlacht ironisch. Of hem ook is opgevallen dat ‘kruisigen heel anders gaat, tegenwoordig’.

Lees ook:
Jesse Mensah: ‘Weg met Eddy Bellegueule’ zit zo in m’n systeem dat ik qua tekst wel durf te improviseren

Acteur Jesse Mensah is vrijdagavond te zien in de livestream van Weg met Eddy Bellegueule. Het theaterstuk leverde hem en zijn drie medespelers een nominatie op voor de prestigieuze Louis d’Or.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden