null Beeld

Recensie

In ‘Chateau Désir’ schrijft Herman Stevens fijnzinnig over twee excentriekelingen

Herman Stevens schrijft fijnzinnig over twee excentriekelingen in een platte wereld die er iets moois van proberen te maken.

Je hebt soms schrijvers die precies bij je passen, ze zijn als het ware uit hetzelfde hout gesneden als jijzelf. Natuurlijk, literatuur moet ook uitdagen, nieuwe horizonten geven, maar een schrijver die je vertrouwd is, is ook wat waard. Herman Stevens is voor mij zo’n vertrouwde schrijver en hij is dat vooral vanwege zijn stijl. Ik ken geloof ik niemand in de Nederlandse literatuur die zo mooi, intelligent en spannend formuleert als hij, boek na boek. Je zou er tegenin kunnen brengen dat hij geen ‘urgente’ romans schrijft (dat vreselijke modewoord), dat zijn boeken geen grote maatschappelijke of menselijke problemen aansnijden, maar zich in kleine wereldjes van familie en relaties afspelen, maar daar ben ik het toch niet mee eens: de buitenwereld ademt wel degelijk mee op de achtergrond van zijn boeken. Je proeft in alles, en vooral ook in zijn formuleringen, een kritische kijk op de samenleving en de uitwassen van het heden, alleen is het nooit het grote thema van zijn boeken.

In zijn jongste roman Chateau Désir beschrijft Stevens het lot van twee veertigers, Hugo en Emma van Boven, broer en zus, beiden vrijgezel gebleven na een op het oog kalm verlopen jeugd, met een vader die na een academische carrière een hopeloze wijnboerderij in Twente begint en een moeder die balletlessen geeft (dat laatste is een een vrijwel vast, autobiografisch, gegeven in Stevens’ romans). Maar in Chateau Désir betreden ze allebei het liefdespad, Hugo ontmoet een mooie, warme, aardse vrouw, en ook Emma wordt verliefd op een vrouw. Zo wordt het mislukte désir-project van hun vader op een andere manier alsnog vervuld.

Herman Stevens Beeld Bob Bronshoff
Herman StevensBeeld Bob Bronshoff

Stevens beschrijft hun beider hunkerende levens heel precies en minutieus maar nooit dramatisch of met overdreven psychologie: ‘je had een microscoop nodig om te zien wat er was gebeurd’, schrijft hij ergens en dat is dit boek ook, een microscopische roman, maar als je door die lens kijkt zie je prachtig leven krioelen. Van de kleinste gebeurtenissen wordt iets moois gemaakt, zelfs bij het tuinieren voel je de erotiek in Stevens’ pen: ‘ze zette de plant met de bessen in de hoek waar het rood de aandacht zou trekken. De andere planten zetten ze aan de kant van de kastanjeboom. Ze trok haar rokje omlaag. ‘Ik keek niet,’ zei hij. ‘Wat hebben mannen daarmee? Soms in de trein...’ ‘Het gaat niet om wat je ziet, het gaat om wat je niet ziet.’ Alles is subtiel hier, suggestie. En zo gaat het hele boek door, dit is kost voor fijnproevers.

Intussen bestaan Hugo en Emma wel degelijk in een echte wereld, Hugo als onbevlogen leraar wiskunde, Emma als blauwkous op een kantoor waar wetten en andere regeringsbesluiten worden getoetst. Twee excentriekelingen in een platte wereld, die er iets moois van proberen te maken.

Stevens’ hoofdpersonen hebben steevast iets gymnasiaals, ze zijn hoog opgeleid, spreken in prachtige ellipsen en vol verwijzingen naar de klassieken. Maar in hun hooggestemde universum proef je een soort getroebleerde hunkering naar die gewone, alledaagse, fel-realistische wereld, die ze ook iets tragisch geeft, heel lichtjes maar genoeg om het aan het eind te voelen als Stevens het portret van Emma besluit met haar gemijmer over de nieuwe vriendin: ‘Een fantasie. De vrouw die ze had willen zijn, want uiteindelijk was Emma ook maar een denkbeeldige vrouw.’

null Beeld

Herman Stevens
Chateau Désir
Prometheus; 224 blz. € 22,50

Lees ook:

De agressie tegen schrijfsters neemt toe

Een vrouwelijke journalist vroeg mij laatst: ‘Wie bent u dat u dit boek schrijft als man?’ Mijn antwoord luidde:‘Iemand moet het doen.’

Oude liefde roest niet

Herman Stevens wijdt nieuwe roman aan een 21ste-eeuwse hoofse liefde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden