Taal

In 1895 mompelden de meteorologen al zoo iets als 'hittegolf'

Het Groene Boekje. Beeld ANP

De eerste hittegolf die het KNMI registreerde, dateert uit 1911. Van de zeven zomerse dagen tussen 8 en 14 augustus van dat jaar waren er vijf tropisch. Nederlandse kranten noemden hittegolf destijds een typisch 'Amerikaansch woord (heat-wave)'.

Vrijwel zeker heeft het Nederlands hittegolf als leenvertaling uit het Engels overgenomen, waarin hetzelfde fenomeen bekendstaat als heat wave (ook wel gespeld als heatwave of heat-wave). Dat gebeurde al vóórdat de eerste warme periode in ons taalgebied als hittegolf werd gekarakteriseerd.

De oudste vindplaats van hittegolf in een Nederlandse krant dateert namelijk uit 1895. Het Rotterdamsch Nieuwsblad schreef destijds dat het opmerkelijk was dat het rond eind september in Londen nog altijd erg warm was: 'Meteorologen breken zich het hoofd om een verklaring voor dit buitengewone verschijnsel te vinden en mompelen zoo iets als 'hittegolf''.

Golvend over het aardoppervlak

De Engelse etymologiewebsite stelt dat heatwave in de betekenis aaneengesloten periode van zeer heet weer rond 1890 voor het eerst werd opgetekend. Volgens het Etimologiewoordenboek van Afrikaans dateert het Engelse heat-wave echter al uit 1878.

Het duurde tot 1950 voordat hittegolf zo courant was dat het - tegelijk met koudegolf - werd opgenomen in de Dikke Van Dale. Daarin werd hittegolf ('grote toestroming van hitte') gepresenteerd als iets wat zich als een golf over het aardoppervlak beweegt. Omdat het woord golf ook een tijdelijke toename of stijging kan betekenen, kan hittegolf eveneens worden verklaard als een tijdelijke toename van de hitte. 

Grammaticale geschillen, etymologische enigma's en andere taaltwijfels, voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Meer afleveringen vindt u op trouw.nl/taal.

Lees ook:

Waarom het niet alleen in Nederland, maar wereldwijd nu zo warm is

Nederland is niet het enige land dat zucht onder een hittegolf. In heel Noordwest-Europa is het extreem warm, net als in Japan, Algerije of langs de Amerikaanse westkust.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden