Improvisatie als verbindende factor op de 25ste Stranger Than Paranoia

Paul van Kemenade: "We zoeken iets wat goed is, maar nog niet zo bekend" Beeld Stef Mennens

Het begon als een uit de hand gelopen geintje, maar Stranger Than Paranoia viert deze week in Nijmegen, Amsterdam en thuisstad Tilburg zijn 25ste editie.

Een Koreaanse bigband, een producer met een orkest, een beatmaker in combinatie met een freejazzsaxofonist, en een drummer met een komiek annex sekssymbool. Wat hebben deze acts gemeen? In de eerste plaats dat ze zelden of nooit eerder in Nederland of daarbuiten in deze samenstelling te horen waren. Ook speelt improvisatie in hun optredens een wezenlijke rol. En ze staan dit jaar geprogrammeerd op de feesteditie van het Stranger Than Paranoia-festival.

In 1993 begonnen als een uit de hand gelopen geintje, viert het festival in de laatste week van december zijn 25ste editie. In thuisstad Tilburg, maar ook in Nijmegen en Amsterdam.

Saxofonist en festivalprogrammeur Paul van Kemenade is in al die jaren trouw gebleven aan zijn uitgangspunt: improvisatie moet de bindende factor zijn. Het interessante aan die formule is dat zo de meest uiteenlopende muziek bij elkaar kan worden gebracht. Volksmuziek en modern klassiek, jazz in alle soorten en maten, maar ook pop, rock of dance.

Tegenpolen

Alsof dat nog niet verrassend genoeg is, zet Van Kemenade graag muzikanten bij elkaar die nog niet eerder met elkaar hebben gespeeld. "Die eerstmalige ontmoetingen vanuit verschillende disciplines of genres zijn voor mij een essentieel onderdeel van het festival", legt de programmeur uit. "Het zijn vaak bizarre combinaties en het kan ook gruwelijk misgaan. Maar als je me vraagt naar hoogtepunten van het festival, dan zijn dat meestal toch dit soort ontmoetingen van musici die op papier mijlenver van elkaar verwijderd zijn, maar elkaar al spelend weten te vinden."

Als voorbeeld noemt hij een concert van de twee pianisten Misha Mengelberg en Peter Beets. "Grotere tegenpolen kun je niet vinden, maar dat optreden was fantastisch."

Dit jaar zullen de Nederlandse drummer Han Bennink en de Britse komiek Earl Okin voor de eerste keer het podium met elkaar delen. Okin is een meester van het understatement. Door zich zeer ironisch voor te doen als sekssymbool, leidt hij de aandacht af van zijn grote muzikale kwaliteiten. Bennink is een altijd geestdriftige drummer met een soms clowneske stijl. Het zou zo maar eens een nieuw hoogtepunt in de festivalgeschiedenis kunnen worden.

En zo niet, dan wel het trio van de jonge Britse pianist Elliot Galvin. Niets voor niets had het drietal een ontsporende achtbaan op de hoes van zijn eerste cd staan. Het is muziek die gierend door en uit de bocht vliegt, bol staat van de humor, maar misschien per ongeluk ook zeer weet te ontroeren.

Formule

"Bands als het Elliot Galvin Trio zijn precies wat Stranger Than Paranoia zoekt", zegt Van Kemenade. "Qua naamsbekendheid zijn ze hooguit subtop, maar wat spel betreft zeker zo goed als heel grote namen. En eerlijk is eerlijk: die groten kunnen wij als klein festival helemaal niet betalen. Maar los daarvan zoeken we opzettelijk naar wat wel heel goed is, maar nog niet zo bekend." Daarmee neemt het festival een gok, al is er inmiddels een vast publiek dat juist komt om zich te laten verrassen.

In 1993 was Stranger Than Paranoia een van de eerste festivals met zo'n eclectische formule. Inmiddels hebben vele grote en kleinere festivals zijn voorbeeld gevolgd en gebeurt het vaker dat publiek zowel jazz als pop als klassiek voorgeschoteld krijgt. Voor Van Kemenade maakt dat niets uit.

"Muziek is muziek, een universele taal die mensen met een uiteenlopende achtergrond kunnen begrijpen en raken. Als de grenzen tussen genres wegvallen, is dat alleen maar goed. Dat muziek verbindt, is het enige dat belangrijk is."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden