Column

Ik voel me bijna ontmaskerd als iemand mijn adellijke titel benoemt

Marjolijn van Heemstra. Beeld Jörgen Caris

Bij de opnames van een programma word ik aangekondigd als barones van Heemstra - hop, daar schieten mijn schouders omhoog en kromt mijn rug in een poging tot krimpen. De fysieke reactie op dat woord, barones. 

Vroeger had ik daar geen last van. Ik schreef zelfs over die titel en als er in interviews naar werd gevraagd, wat steevast gebeurde, gaf ik vrolijk en uitgebreid antwoord. De adel is een verhaal, zei ik dan, waar je in en uit kunt stappen. Waar de generatie van mijn vader de titel liever verzweeg wilde ik hem omarmen, dat leek me een betere strategie dan doen alsof hij niet bestaat.

Noblesse oblige

Maar nu blijkt dat je niet zo makkelijk in en uit een verhaal stapt als ik dacht. Nog steeds wordt mij in elk interview gevraagd hoe die afkomst mij gevormd heeft en of mijn engagement geen directe afgeleide is van het eeuwenoude noblesse oblige.

Nee, zeg ik dan, dat heeft er niets mee te maken. Ik zeg dat de titel via mijn vader komt, dat ik dus eigenlijk maar halve adel ben, dat niemand van ons op een kasteel woont en iedereen werkt voor zijn geld. Negen van de tien keer geeft een journalist mijn woorden een kleine wending, maakt van ‘nee’ ‘een beetje’ en laat die ‘halve adel’ weg, journalisten zijn ook maar mensen en hokjes verkopen beter dan nuance.

Ik schaam me niet voor mijn naam en weet welk voorrecht het is om een familiegeschiedenis te hebben die tot de Middeleeuwen te herleiden valt, maar steeds vaker voel ik me ontmaskerd als die titel wordt genoemd. In deze tijd kun je maar beter niet al te elitair zijn. Gewone mensen zijn de beste mensen en iemand met een titel is niet gewoon, zo iemand stuur je een bericht dat adelkak stinkt of dat ze een feodale kop heeft.

Ongemak

Zulke berichten kreeg ik vroeger niet. Mijn ongemak hierover is zeer onbelangrijk, dat begrijp ik ook wel, als het echt zo storend is geef je zo’n titel gewoon terug. Dat ik dat nooit heb overwogen zegt iets, waarschijnlijk dat ik er toch meer aan hecht dan ik in interviews laat blijken. 

Als herinnering misschien aan het feit dat de geschiedenis haar stempels drukt en elk mens gefrankeerd is met zegels uit een oude tijd. Als besef dat ik niet alles aan mezelf te danken heb. Als vraag wat je doet met zo’n besef. Als ruimte voor een eigen antwoord op de geschiedenis.

Schrijfster en theatermaakster Marjolijn van Heemstra denkt na over geld en wat van waarde is. Lees hier haar overige columns.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden