Review

'Ik sta nu aan de goede kant van de dijk'

Op zijn vijftiende monsterde Jeroen Zijlstra (41) aan bij de Wieringer vissersvloot in Den Oever. De verdiensten waren goed en het ruige leven beviel hem uitstekend. Toch koos hij voor het onzekere bestaan als jazzmuzikant. Onlangs verscheen zijn debuut-cd 'Olie & Rook'. Bij Radio Friesland was hij cd van de week, in Zeeland album van de maand en ook Frits Spits van Radio 2 was laaiend enthousiast.

Frits Conijn

Jeroen Zijlstra is nog steeds beduusd over de ontvangst van 'Olie & Rook'. ,,Wekelijks komen in Nederland honderden nieuwe cd's uit. Dan reken ik er niet op dat juist de mijne wordt uitverkoren. De mooiste reactie was van een recensent die schreef: 'Eindelijk een cd die nergens op lijkt. En dat bedoel ik als een groot compliment.' Ik geloof dat hij gelijk heeft, zelf ken ik ook niemand die vergelijkbare muziek maakt.''

Zeemansverhalen op jazzmuziek, dat is de beste omschrijving voor 'Olie & Rook'. De teksten hebben onderwerpen als een jongetje dat voor het eerst naar zee gaat, het eindeloze wachtlopen en natuurlijk het smachten naar vrouwen. Zijlstra: ,,Ik put uit eigen ervaring. Vanaf mijn vijftiende verjaardag heb ik gevaren op de Wieringer vissersvloot. Eerst als jongetje, later als een heuse maatschapsvisser. Van Den Helder tot Hansholm in Denemarken en de Doggersbank op jacht naar tong, schol en kabeljauw. Ondanks de kou en de ontberingen was het mooi werk. Het ruige leven met de mannen op zee, een ritme van halen, vieren en vis verwerken. Toch heb ik altijd geweten dat het tijdelijk was. Ik was blij als het donderdag was en we weer terug naar Lauwersoog of Den Oever voeren. De anderen zouden het liefst de hele week op zee blijven.''

Volgens Zijlstra had het leven meer te bieden dan alleen vis. In 1980 vertrok hij naar het conservatorium in Amsterdam. ,,Van jongs af aan ben ik ook in muziek geïnteresseerd en speelde ik piano en gitaar. Als hoofdvak koos ik voor de schoolmuziek. Later heb ik de trompet als bijvak genomen. De piano en de gitaar zijn akkoorden-instrumenten en ik wilde ook graag een solo-instrument bespelen. Dat was een gouden greep. Langzamerhand raakte ik betrokken bij allerhande bandjes en begon ik de jazzscene te verkennen.''

Maar de zomermaanden bleven voor het vissersleven. Want Zijlstra moest de huur en zijn studie betalen en kon van de optredens alleen niet leven. ,,Ongeveer vijftien weken per jaar was ik op het water te vinden. Dat deed ik graag, ik had soms behoefte om lekker uit te waaien. Bovendien was de sfeer aan boord erg plezierig. De mannen vonden het leuk als ik meevoer. Ik had verhalen over het stadse leven en dat doorbrak de sleur. Aan boord leef je met een vaste club mannen en dan ben je op een gegeven moment uitgepraat.''

Wel ging de trompet altijd mee naar zee. In verband met de optredens moesten de vingers immers soepel blijven. ,,Ik herinner me bijvoorbeeld een keer dat ik wacht moest lopen op de brug van de trawler. Het was rustig weer en ik verveelde me. Dus alle tijd voor een paar toonladders, dacht ik. Het probleem was dat ik de radar vergat. Tot ik op nog geen vijftig meter op de bodem een wrak zag liggen. Snel de motor in de achteruit, de netten waren bijna verspeeld. Dat kost ongeveer 60 000 gulden. Mijn collega's waren natuurlijk des duivels. Sindsdien heb ik aan boord nooit meer met gesloten ogen gespeeld.''

Inmiddels is Zijlstra permanent aan de vaste wal. ,,Ik vond dat ik een keus voor de muziek moest maken. Dat was wat ik het liefste wilde. Als het muzikantenbestaan niet zou lukken, dan had ik er in elk geval alles aan gedaan. Ik speelde in die tijd in allerhande orkesten in rokerige jazzclubs. Zeker in het begin was het sappelen. Mijn collega-vissers begrepen niets van mijn besluit. 'Blijf toch varen, dan verdien je tenminste genoeg geld. Doe niet zo moeilijk.' Maar ik wist zeker dat ik goed zat. Het weinige geld was de logische consequentie van mijn besluit. Ik heb me nooit de onbegrepen kunstenaar gevoeld.''

Gelukkig is de zwaarste tijd geweest. ,,Ik hoef niet meer te leuren met mijn liedjes. Wat een zaligheid!'' Zo schrijft Zijlstra teksten en muziek voor cabaretière Mylène d'Anjou en begeleidt hij haar op trompet. Verder heeft hij zeemansliederen gezongen bij de voorstelling 'Een zee van twijfel' van theatergroep Hollandia. ,,Op die manier heb ik de mogelijkheden van het theater leren kennen. Daar komen de mensen speciaal voor jou en luisteren zij aandachtig. Ze kletsen niet door de muziek heen. Ik was dan ook erg blij, toen ik liedjes mocht maken bij een jeugdvoorstelling van Toneelgroep Amsterdam. Ook omdat die mensen geld hebben en ik de tijd kreeg om iets moois te maken.''

Maar de cd 'Olie & Rook' is natuurlijk tot nu toe het hoogtepunt in de carrière van Zijlstra. ,,Het is echt mijn product, de teksten zijn helemaal van mij en de muziek is voor een groot deel van mijn hand. De combinatie van tekstschrijver en componist komt niet zo vaak voor. Op die manier heb ik een volledig zicht op het eindproduct. Met de band hebben we mijn ideeën verder uitgewerkt, maar ik nam uiteindelijk de beslissingen. Er kan tenslotte maar één kapitein zijn op een schip. Al mag de rol van met name Rutger Molenkamp niet onvermeld blijven. Zijn arrangementen hebben een grote invloed op de sfeer van de cd.''

Ondanks zijn succes slaat de heimwee naar de zee, Den Oever en de ex-collega's soms toe. ,,Niet voor niets is 'Olie & Rook' opgedragen aan de mannen met wie ik de netten ophaalde. Met hen zing ik overigens nog regelmatig in het shanty-koor de Bunzingers. Weliswaar vinden zij mij een beetje vreemd, maar eigenlijk zijn ze best trots. Regelmatig krijg ik brieven van hen, dat is mijn Wieringer-fanmail. Ik twijfel niet dat ik inmiddels aan de goede kant van de dijk sta en de juiste keuzen heb gemaakt.''

Concrete plannen voor een volgende cd heeft Zijlstra nog niet. ,,Het album is net uit en we zijn nog volop bezig met de promotie. Maar het componeren gaat door, al is het alleen maar omdat de band anders ontevreden wordt. Het zijn allemaal rasmuzikanten die er niet van houden avond aan avond het zelfde repertoire te moeten spelen. Ook in de nieuwe liedjes blijft de zee een inspiratiebron, maar ik merk dat ik het thema van het vissersbestaan langzamerhand aan het verlaten ben. Met 'Olie & Rook' heb ik over dat onderwerp voorlopig voldoende gezegd.''

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden