Review

'Ik leerde door de bijbel rondkarren'

Henk Barnard: 'Het Verhaal', Nieuwe Testament, deel 1 en 2, ill. Reintje Venema, 201 en 165 p, Kok, ¿ 39,50 per deel, 10-15 jaar.

LIEKE VAN DUIN

De eerste twee delen, samen het Oude Testament, verschenen al in respectievelijk 1984 en 1987 bij Van Holkema en Warendorf, op basis van verhalen die voor televisie (IKON en KRO-RKK) waren voorgelezen. De twee delen van het Nieuwe Testament, voorgelezen voor de Ikon-radio, verschenen na financiële problemen pas in de jaren negentig - 1995 en '97 - bij Kok in Kampen. Intussen is het Oude Testament uitverkocht en zijn er geen plannen om dat te herdrukken, mede doordat bij een brand in de drukkerij alle kleurenlitho's verloren zijn gegaan. Een heel ongelukkige samenloop van omstandigheden, want de vier delen vormen inhoudelijk een hechte eenheid: een levendige, bepaald niet kinderachtige jeugdbijbel die aanzet tot creatief denken, associëren en interpreteren. Barnard heeft vooral géén bijbelse geschiedenis willen schrijven, maar - de titel zegt het al - de nadruk gelegd op het verhaalkarakter van de bijbelteksten (en begon daar al mee twaalf jaar voordat Nico ter Linden furore maakte met 'Het verhaal gaat...'). In deel 1 van het Nieuwe Testament gaat hij daar expliciet op in: “Nu zal iemand zich wel afvragen, 'Hoe kan dat nou? De evangelist Lukas beschrijft 't zus en de evangelist Markus beschrijft 't weer zo, maar wat is er nou werkelijk gebeurd?”' Een voor de hand liggende vraag, die Barnard beantwoordt met een verhaal over een schoolreisje, waar de leerlingen een opstel over schrijven, hetgeen allemaal verschillende verhalen oplevert. 'Zo moet je ook de verhalen van het Nieuwe Testament lezen', schrijft hij.

Uiterlijk - en nog afgezien van de illustraties - is 'Het verhaal' van Henk Barnard niet te vergelijken met 'Het verhaal gaat...' van Nico ter Linden. Ter Linden is de fijnzinnige, charismatisch begaafde predikant, Barnard de robuuste (gereformeerde) arbeiderszoon die het altijd opnam voor de onderdrukten, in de oorlog als verzetsman bij de KP, later in zijn jeugdboeken en in zijn werk voor de Ikon, en die vindt dat je een doelgroep van skeptische pubers niet met theologische betogen om de oren moet slaan. Maar er ligt eenzelfde soort theologie aan beiden ten grondslag: naast de nadruk op de bijbelteksten als betekenisvolle (geloofs)verhalen ook het respect voor het jodendom, het nadenken over interpretaties, de levendige spreektaal, de associaties met en vertalingen naar onze tijd. En net als voor Ter Linden is ook voor Barnard Karel Deurloo een groot inspirator geweest.

Villa Tijdens een gesprek in de idyllisch gelegen Blaricumse villa van de Barnards vertelt de auteur over het ontstaan van 'Het Verhaal': “Ik begon ermee op verzoek van Wim Koole. Ik werkte toen bij de Vara, had al wat jeugdboeken geschreven, Griffeltjes gekregen. Maar ik zag er vreselijk tegen op: de bijbel stond nog niet zo hoog in mijn blazoen. Ik hield niet van vrome verhalen, daar had ik als kind al een hekel aan. Ik heb toen vreselijk veel aan Deurloo gehad. Onder zijn bezielende leiding leerde ik door de bijbel rondkarren. Hij wees me op dingen die je op de kansel niet hoorde. Moet je dit eens lezen. En dat. Deurloo vond dat de lezer zich thuis moest voelen in de bijbel.”

Het Nieuwe Testament van Henk Barnard verwijst meer en explicieter naar het Oude Testament dan andere jeugdbijbels. Barnard gaat daarbij uit van de tien 'leefregels', zoals hij de Tien Geboden noemt, en hij neemt ook een joodse legende hierover op. Jezus zet hij neer als jood die de joodse wet respecteert, en de enige mens op aarde die het stug volhield om zich aan die tien leefregels te houden. In het laatste deel heeft Barnard ervoor gekozen de apostel Paulus te volgen op zijn reizen. Op de vraag waarom hij juist voor deze weerbarstige, vrouw-onvriendelijke apostel koos, antwoordt Barnard: “Paulus is een doordouwer, ongenuanceerd, ja. Maar hij doet zo vreselijk z'n best, terwijl hij toch geen uitslover is. En als tentenmaker verdient hij de kost met zijn handen. Dat mag ik wel. Een aanpakker is het, dat zie je bij de ondergang van dat schip waarmee hij naar Rome vaart. Hij is niet bang ook, gaat de confrontatie met de overheersers aan. Is ad rem, als hij in Athene is. Echt een man naar mijn hart: recht-toe, recht-aan, geen doetje. Ik denk dat de doelgroep dat ook boeiend vindt.”

De twee recente delen van 'Het Verhaal', gebaseerd op het Nieuwe Testament, zijn los te lezen van die over het Oude Testament. Opzet en inhoud zijn boeiend, maar redactie en correctie laten (erg) veel te wensen over. Het is te hopen dat er nog eens een uitgever te vinden is die alle vier delen samen in een nieuw, zorgvuldiger geredigeerd jasje steekt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden