SchrijverscolumnFranca Treur

Ik heb het wel gehad met ideeën over het nieuwe normaal

Beeld Trouw

Met veel plezier lees ik ’Rustig aan tijger’ van Joost de Vries. De fun zit hem vooral in zijn snelle manier van vertellen. Het eveneens snelle leven van de jonge, bloedmooie, succesvolle creatieven in de reclamewereld, vol pitches, feestjes en vliegreisjes, alles zo ontzettend pre-corona, interesseert me minder. Al meen ik hier en daar wat per­sonages te herkennen uit het literaire wereldje, wat het dan wel weer pikanter maakt. Zit ik hier nu een liefdesverklaring aan Niña Weijers te lezen? Serieus?

Net voordat de corona toesloeg, deed Özcan Akyol dat door aan de kaak te stellen dat de jonge schrijvers van nu vooral over zichzelf (en hun lactose-intolerantie) en over elkaar schrijven. Dat doen ze, of deden ze ook, en dat is prima. De roman is een vrije ruimte. Wat telt is of die boeken te pruimen zijn, en dat vind ik wel, al doen ze nu, net als dat boekenweekrelletje van nog geen twee maanden geleden, ineens behoorlijk gedateerd aan.

‘Ongeveer nu’ voldoet niet meer

Dat geldt trouwens voor veel literatuur waarin het nadrukkelijk gaat over een leven dat we nu niet meer leven, en waarvan we niet weten of het ooit nog terugkomt. Daar moet je als schrijver aan denken. Wie net aan een hedendaagse roman begonnen is, moet een belangrijke keuze maken over de exac­te tijd waarin het verhaal zich afspeelt. De meeste romans spelen in een ‘ongeveer nu’, zodat het actueel aan doet bij verschijnen. Maar nu verandert de wereld ineens snel, en de nabije toekomstige wereld kennen we nog niet. Als je die als decor wil, dan kan dat bijna niet alleen maar decor zijn. Dan moet het boek nadrukkelijk over die toekomst gáán, anders word je als lezer te veel afgeleid door dingetjes die niet (meer) kloppen. Laat je het spelen net voor maart 2020, dan moet het bijna wel gaan over hoe naïef we leefden. Anders loop je het risico dat het bij het uitkomen niet zoveel zeggingskracht meer heeft.

Ik voorspel veel sciencefiction, de komende jaren. Dat is niet per se wat ik zelf wil le­zen. Ik heb het wel gehad met ideeën over het nieuwe normaal. Ook hoef ik nu geen donkere apocalyptische literatuur. Veel mensen schijnen ‘De pest’ te (her)lezen, ik heb er geen zin in. Maar ook niet in pre-corona wissewasjes van mensen met glamourlevens.

Niet dat ik nou zo heel precies synchroon wil lopen met de tijd, dat is het niet. Maar een boek moet wel aansluiten bij je stemming, wat moeilijk is als je je onbestemd voelt.

De derde optie voor een hedendaag­se roman is dat je over corona schrijft. Het ligt voor de hand om dan een bijzonder personage te kiezen, een die bijvoorbeeld voor een bepaald gebied voor patiënt nul wordt aangezien, zoals die man in Tilburg die in februari naar Noord-Italië was geweest. Die wordt dan beter en krijgt te maken met woedende mensen in zijn omgeving, die een schuldige zoeken. Op een of andere manier heb ik zoiets al weleens ergens gelezen.

Quarantaine dan, dat vind ik wel een mooi literair thema, al is die ervaring inmiddels net zo uniek als geboren worden of doodgaan. Maar goed, daar zijn ook massa’s boeken over. Ik ben eigenlijk wel nieuwsgierig naar een verhaal over een lockdown in São Paulo, Moskou of ergens in India. De quarantaineroman zou misschien mijn favoriete genre kunnen worden van de nabije toekomst.

Franca Treur schrijft met Gerbrand Bakker om beurten een wisselcolumn over lezen, schrijven en het literaire leven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden