‘Ik ben er even niet’ is een filosofische film over absence epilepsie

Ik ben er even niet Beeld -

Ik ben er even niet
Regie: Maartje Nevejan
★★★★☆ 

Als jong kind had Maartje Nevejan het al: soms was ze er even niet. Haar spel, met bekertjes en zand in de branding, stokte abrupt. Heel even was ze afwezig. Later hoorden haar ouders de medische term voor het fenomeen dat vooral bij kinderen en jongeren voorkomt: absence epilepsie. Maar waar ben je, als je er niet bent?

Een prettig complexe vraag vormt de kern van deze filosofische documentaire, waarin Nevejan niet alleen in haar eigen hersenen graaft maar minstens even nieuwsgierig is naar de diepere ervaringen van anderen met dezelfde aandoening.

“Kijk, zo voelt het!” riep haar zoon Abel eens. Hij zag een kunstwerk dat blijkbaar precies verbeeldde wat hij voelt wanneer hij er even niet is. Abel heeft ook absence epilepsie. In haar film laat Nevejan vier jongvolwassenen, waaronder haar zoon, op eigen wijze uiteenzetten wat er tijdens zo’n ‘kortsluiting’ gebeurt. 

Wolven

Mensen met absences zien van alles. Wolven. Een soort oneindige broccoli. Zwarte gaten waarin ze verdwijnen. Anderen vinden dat maar raar, of geloven het niet. 

Vanaf het eerste begin maakt Nevejan je met haar krachtig vormgegeven film deelgenoot van een associatief universum. Niet-gerelateerde beelden zoals de close-up van een schapenoog, een bos met een dik pak sneeuw en projecties op de gezichten van haar personages, zingen je een beetje los van de ‘echte’ wereld. Ze maken je des te ontvankelijker voor de ervaringen van de epileptici. 

Caro van 23 ziet regelmatig in haar linkerooghoek een wolf. Maartje Nevejan zelf zag altijd dezelfde beelden uit de jaren zeventig televisieserie ‘Police Woman’.  Hoe kan dit toch? Medici staan voor een raadsel. Neurologen turen naar hersenscans met stipjes maar hebben geen verklaring. 

Prikkelender

Dan maar niet, lijkt Nevejan te zeggen. Haar moeder en zus hebben al lang geleden geaccepteerd dat zij de wereld anders ziet. Zo maakt het medische vraagteken plaats voor gedachten die veel prikkelender zijn: zijn de beelden constructies, zijn ze stuurbaar, zijn het inkijkjes in een parallelle wereld of in kinderlijke fantasie? 

Kunst helpt daarbij. Kunst gaat immers wel vaker over dingen die we niet zien. Abel en een lotgenoot lijken zich onmiddellijk thuis te voelen bij de intens zwarte sculpturen van Anish Kapoor, die in zijn atelier energiek filosofeert over leven en leegte.

Onwillekeurig dobber je als toeschouwer mee, van het sterrenstelsel naar Lapland, je verwonderend over de grilligheid van onze hersenen. Of misschien: onze geest. Op hersenscans valt niet vast te leggen hoeveel magie en betovering er in het menselijk hoofd omgaan. Terwijl we allemaal weten dat die bestaan. In de mooiste momenten van deze documentaire juicht een peuter iedere keer wanneer hij de maan ziet. ‘Ik ben er even niet’ is een fijnbesnaarde, slimme film over een gevoelig, geheimzinnig fenomeen.

Elke week worden de nieuwste films besproken door onze recensenten. U leest de recensies hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden