Review

Ik ben de ontzettendste leugenaar

In 1951 verpletterde J.D. Salinger (99) de wereld met 'The Catcher in the Rye'. In Amerika stond het boek meteen meer dan een halfjaar in de toptien van bestverkochte boeken. Van stukgelezen pocket tot gekoesterde hardcover, het bleef een bestseller. Vijftig jaar later zijn er wereldwijd meer dan 65 miljoen exemplaren verkocht.

'The Catcher in the Rye' geeft een kijk je in het leven van de puber Holden Caulfield. Als hij op zijn zestiende van school wordt getrapt, zwerft hij in zijn eentje dagenlang door New York. Hij durft zijn ouders niet eerder onder ogen te komen. Het is de tijd voor Kerstmis, het is koud en het zijn vooral de eenden in de vijver van Central Park die Holden bezighouden. Want waar gaan die beesten heen als het vriest? ,,Die eenden. Ik bedoel, worden ze met een vrachtwagen opgehaald of zo, of vliegen ze zelf weg - dat ze naar het zuiden trekken of zoiets?'

De rauwe wereld van New York gezien door puberogen. Volwassenen zijn in de ogen van Holden phoney, in het Nederlands vertaald als 'nep'. Ze sluiten compromissen, zijn hypocriet en niet te vertrouwen. Holden wil absoluut niet zo worden. Hij stelt liever zijn jongere zusje Phoebe ten voorbeeld. Haar naiviteit en puurheid heeft hij hoog in het vaandel staan. Zij is nog echt.

Dat elke generatie tieners de stap van kindertijd naar volwassenheid moet maken, kan een reden zijn voor het enorme succes van 'The Catcher in the Rye'. De herkenbaarheid is blijkbaar nog steeds groot, iets wat versterkt wordt door de schijnbare exclusiviteit die de lezer aan het boek overhoudt. Omdat het personage Holden de lezer direct aanspreekt, lijkt het voor jou alleen geschreven. In een taal die na een halve eeuw niet gedateerd aandoet.

De stijl waarin Salinger 'The Catcher in the Rye' schreef, sluit nauw aan bij het verhaal dat Holden Caulfield wil vertellen. De lezer wordt rechtstreeks aangesproken in een losse, humoristische spreektaal met veel herhalingen en uitweidingen: ,,Als je het echt allemaal wilt horen, dan wil je waarschijnlijk eerst weten waar ik geboren ben en wat een waardeloze jeugd ik heb gehad en wat mijn ouders allemaal gedaan hebben voordat ze mij kregen en meer van dat soort sentimentele gelul, maar eerlijk gezegd heb ik geen zin om het daarover te hebben.' Je leeft mee met Holden Caulfield, beleeft wat hij beleeft en ondertussen legt hij zichzelf aan je uit: ,,Ik ben de ontzettendste leugenaar die je ooit van je leven bent tegengekomen'.

Op zich was Salingers stijl niet nieuw in 1951, toen het boek verscheen. Een schrijver als John Fante deed het al voor hem in 'Wait until Spring, Bandini' uit 1938. Maar men was in die tijd toch vooral gewend aan de alwetende verteller die je als lezer boven de personages plaatste.

Dat grote populariteit ook gekken aantrekt, bewees Mark Chapman, de moordenaar van ex-Beatle John Lennon. Hij gebruikte 'The Catcher in the Rye' om zijn misdaad te rechtvaardigen. Nadat Chapman de popster van dichtbij had neergeschoten, ging hij naast hem zitten lezen in het boek. Later in de rechtszaal voerde Chapman ter verdediging aan dat Lennon in zijn ogen een phoney was geworden en dat hij hem daarom wel moest doden.

'The Catcher in the Rye' was in 1951 de eerste roman van J.D. Salinger. Hij had vanaf 1948 al wel een aantal verhalen gepubliceerd in The New Yorker. Na zijn debuut publiceerde hij nog vier boeken. Al in 1953 trok de schrijver zich terug in het gehucht Cornish in de staat New Hampshire. De plotselinge publiciteitsgolf rond zijn eerste twee boeken maakte Salinger nog mensenschuwer dan hij al was. Hij wilde geen foto op de achterkant van zijn boeken, gaf al snel geen interviews meer en kreeg een grote hekel aan uitgevers, die, in zijn ogen, niet meer dan ordinaire geldwolven zijn. Zijn kluizenaarschap duurt tot op de dag van vandaag voort. Na 1963 heeft Salinger niets meer gepubliceerd. Er gaan geruchten dat in de kluis van zijn werkkamer nog zestien manuscripten klaarliggen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden