IJsland: Een bovennatuurlijk mooi eiland

De Skogafoss-waterval. Regenjas aan want de spetters reiken heel ver! Beeld DAVID RUSSO
De Skogafoss-waterval. Regenjas aan want de spetters reiken heel ver!Beeld DAVID RUSSO

Nog maar net aangekomen op IJsland dat magische noorderlicht zien. Het verzacht het feit dat gletsjers waar je nu nog op kunt lopen zich langzaam terugtrekken.

Onno Havermans

We weten niet wat we zien. Nee, dat klopt niet, we weten heel goed wat die groene en soms oranje vegen in de lucht betekenen: aurora borealis ofwel noorderlicht. Maar we zijn stomverbaasd en aangenaam verrast dat we, amper op IJsland en net ondergedompeld in het dampende water, dit natuurschoon boven ons hoofd heen en weer zien glijden. Ja, in oktober was er kans op, hadden we gelezen. Een golf van geluk welt in ons op nu die hoop pardoes in vervulling gaat. En dat lichtspel is er helemaal voor ons alleen!

Het water reikt nauwelijks tot de knie. Het stroomt traag in een langwerpig buitenbad van de spa, dat niet is gemaakt om in te zwemmen. We dobberen maar wat in die lichte zwavelgeur, neus in de kille buitenlucht, blik naar boven. Binnen, in het moderne hotel met zijn metershoge ramen in de ‘noorderlichtbar’, zitten andere gasten aan het visdiner. Hebben zij dan niet in de gaten wat zich boven hun hoofden afspeelt?

IJsland is een perfecte plaats op de wereldbol om dit fenomeen te aanschouwen. De lucht is er veel minder vervuild dan bij ons en de Noordpool is dichtbij. Het noorderlicht ontstaat als elektrisch geladen deeltjes die de zon uitspuwt (de zonnewind) in de dampkring rond de aarde botsen op zuurstof- en stikstofatomen. Dit gebeurt vooral rond de polen, omdat het aardmagnetisch veld de stroom deeltjes laat afbuigen.

Ons lichtschouwspel houdt een half uur aan. Eerst vervaagt de oranje gloed, dan ook de groene vegen. Af en toe flitst er nog een streepje op, maar als de bewolking toeneemt is ook dat voorbij. Twee dagen later zien we de lucht opnieuw even rozig kleuren, maar zo’n spektakel als meteen na onze aankomst zit er niet meer in.

Na een uur rijden vanaf de internationale luchthaven Keflavik, met een kabbelend gangetje waarin we de maximumsnelheid van 90 kilometer per uur zelden halen, checken we in bij het Ionhotel, aan de rand van Nationaal Park Thingvellir. Van afstand zien we enkele rookpluimen de lucht in kringelen. Eerst denken we aan gewoon een fabriek, dan aan een energiecentrale, wat min of meer blijkt te kloppen als we van dichtbij zien hoe het warme vulkaanwater samenvloeit in pijpen om de huizen van de 50 kilometer verderop liggende hoofdstad Reykjavik te verwarmen. Net als het hotel, dat het water ook gebruikt voor zijn spa.

Geysir

De dampende beekjes langs de weg blijven fascineren. We zien ze ook als we vanaf een heuvel uitkijken over Thingvellir, het dal waar in het jaar 930 het Althing, zeg maar de IJslandse nationale vergadering, is opgericht en dat inmiddels een van de drie nationale parken is. En we zien hoe ze ontstaan als we de Gouden Cirkel rijden, de rondweg langs enkele toeristische hoogtepunten in de nabijheid van Reykjavik. In Geysir (de naam zegt alles) spuit op onvoorspelbare momenten uit tal van bronnen spontaan heet water omhoog, dat zijn weg zoekt naar de stroompjes.

De tekst loopt door onder de afbeelding

In Geysir spuit uit tal van bronnen spontaan heet water omhoog. Beeld STUART CHALMERS
In Geysir spuit uit tal van bronnen spontaan heet water omhoog.Beeld STUART CHALMERS

Diep zijn die nergens. Toch is baden niet overal aan te raden. De rotsachtige ondergrond kan verraderlijk scherp en glad zijn, de zachte oevers brokkelen makkelijk af. Langs wandelroutes zijn her en der plaatsen ingericht, met een schutting om je om te kleden en haakjes om spullen op te hangen. Sommige bronwatergenieters liggen hier soms de halve nacht, met een biertje in de hand, in het warme water, in afwachting van het noorderlicht.

‘Walvis kijken’ staat er op de bussen die, de een na de ander, het haventerrein bij Hotel Reykjavik Marina op rijden, waar wij op onze gids staan te wachten. Wij willen niet het water op, maar het ijs. Bjartur Tyr Olafsson komt voorrijden in een mini-busje, waarmee hij ons naar de Myrdalsjökull-gletsjer brengt. Onderweg stoppen we bij de Skogafoss-waterval, die zo spettert dat je al op tientallen meters een regenjas nodig hebt.

Smelten

Op de parkeerplaats bij de gletsjer krijgen we een pikhouweel en stijgijzers voor onder onze bergschoenen. Om het ijs te bereiken moeten we nog een stief half uur lopen, gelukkig onder zomerse condities. Eenmaal op de gletsjer - uitkijken voor scheuren en kloven - wijst Bjartur ons op een verderop liggende plas. Tot daar en verder reikte ooit het ijs, zegt hij. De parkeerplaats is destijds aangelegd aan de voet van de Myrdalsjökull.

Hij trekt een uit het ijs stekende metalen pin omhoog en haalt een meterslang touw boven. Zijn lach bevriest. Voor de zomer stak dat touw tien meter dieper, zegt hij. Elk jaar smelt er meer ijs dan er in de winter bijkomt, de gletsjer trekt zich terug. Hoe lang kan deze 30-jarige IJslandse bergbeklimmer nog van zijn hobby genieten?

In de stralende zon vertoont het ijs veel zwarte vlekken en onheilspellend uitstekende punten. De aardkorst van IJsland veert op waardoor de gletsjers nog sneller smelten, toonden onderzoekers 2,5 jaar geleden aan. Vroeger zagen de bewoners van IJsland in die pieken een bewijs voor het bestaan van mythische wezens, vertelt Bjartur. Nog altijd is het geloof in bovennatuurlijke wezens niet verdwenen. Bij de aanleg van wegen en de bouw van huizen houden IJslanders rekening met mogelijke verblijfplaatsen van elfen en trollen. Lachend vertelt Bjartur over een man die zich heftig verzette tegen de voorgenomen kap van een boom, waarin een elf zou wonen. Hij kreeg zijn zin.

De tekst loopt door onder de afbeelding

IJsland Beeld TROUW / CVW
IJslandBeeld TROUW / CVW

Stopover of stedentrip

IJsland ligt op drie uur vliegen van Amsterdam (Schiphol). Icelandair propageert al een aantal jaren de ‘stopover’, een tussenstop van enkele dagen tijdens een intercontinentale vlucht tussen Europa en Amerika. Dit najaar is Icelandair begonnen met goedkopere tickets voor reizigers met alleen handbagage, waarmee een stedentrip Reykjavik of een paar actieve dagen in de Gouden Cirkel de concurrentie aan moeten kunnen met een vlucht elders in Europa met een van de prijsvechters.

IJsland ligt dicht bij de noordpoolcirkel, Reykjavik is de noordelijkste hoofdstad ter wereld. In de zomer wordt het gemiddeld niet warmer dan 14 graden, in de winter ligt het gemiddelde een paar graden onder het vriespunt. Ook blijft het ’s winters lang donker, de zon is maar een paar uur te zien. In de zomer blijft het juist tot laat op de avond licht.

Honderd IJslandse kroon is ongeveer 80 eurocent. Op veel plaatsen in IJsland kun je gewoon met euro’s betalen. Uit eten is er gemiddeld net wat duurder dan in Nederland, vooral als je wijn of bier wilt drinken. De accijns op alcohol is, net als elders in Scandinavië, hoog.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden