Review

Hyperrealistisch oorlogsdrama

Belinda van de Graaf

Regie: Kathryn Bigelow. Met Jeremy Renner, Anthony Mackie, Brian Geraghty, Guy Pearce, Ralph Fiennes en David Morse. In 5 bioscopen.

Het wordt een spannende race om de Oscars, volgende maand. De Amerikaanse regisseuse Kathryn Bigelow (58) zag haar relatief goedkope, ronduit verbluffende oorlogsfilm ’The Hurt Locker’ genomineerd met negen Oscars. Daarmee is ze de grote concurrent van James Cameron (55), nota bene haar ex-echtgenoot, die zijn peperdure ’Avatar’ eveneens genomineerd zag in negen categorieën.

Om maar meteen met de deur in huis te vallen: van alle Irak-films die we de afgelopen jaren voorbij zagen komen, is ’The Hurt Locker’ veruit de beste. Als oorlogsfilm kan ’The Hurt Locker’ zich nu al scharen onder meesterwerken als ’Platoon’ van Oliver Stone, ’Full Metal Jacket’ van Stanley Kubrick en ’Apocalypse Now’ van Francis Ford Coppola.

Bigelow, die al meer gespierde actiefilms maakte over typische mannengemeenschappen (van bikers tot bankrovers), opent met een citaat van journalist Chris Hedges, ’Oorlog is een drug’. Zonder verdere plichtplegingen slingert ze ons naar Bagdad anno 2004 waar in de zinderende hitte een drie man sterke Amerikaanse explosievenopruimingsdienst actief is. Dat Bigelow in werkelijkheid in buurland Jordanië filmde, doet aan het ultra-realistische gehalte van de film niets af.

De adem stokt in de keel, en het klamme zweet breekt je uit, bij het zien van de soldaten die op pad gaan om bermbommen te ontmantelen, of zoals de Amerikanen het noemen: IED’s, Improvised Explosive Devices. Radicaal aan het drama is alleen al dat steracteurs als Guy Pearce en Ralph Fiennes niet de hoofdrollen spelen. Het gaat hier om de soldaat die zijn leven in de waagschaal legt om andere levens te redden, en om zijn beweegredenen.

Hoe passend is het om hem te laten spelen door de onbekendere Jeremy Renner die nu grappig genoeg genomineerd is voor een Oscar voor Beste Acteur. Hij speelt met ongelooflijke bravoure soldaat William James. Het testosteron spat in het rond als hij de bom met blote handen te lijf gaat. Daarna steekt hij een sigaret op, alsof hij zojuist een stevige vrijpartij achter de rug heeft. Oorlog en geweld hebben ook een seksuele kant.

Bigelow, die zich baseerde op het verhaal van Mark Boal, die als ’embedded’ journalist optrok met een ’bomb squad’ in Bagdad, zit de soldaten dicht op de huid, met zwiepende, continu rondspiedende camera’s. Het is Barry Aykroyd, de vaste cameraman van Ken Loach, die dit meesterstuk verricht, en de beeldtaal van de computergame naar eigen hand zet.

Hoewel ’The Hurt Locker’ als rauwe oorlogsfilm, gemaakt van zweet en spuug, en ’Avatar’ als gelikte fantasy-film in 3D mijlenver uit elkaar lijken te liggen, is er toch een opmerkelijke overeenkomst. In beide films staat het hyperrealisme centraal, en Bigelow en Cameron grijpen allebei het experiment aan om dat te bereiken.

Bigelow gaat daarbij een stapje verder, door geen afgezaagd ’boy meets girl’ verhaaltje in te lassen, of andere intermezzo’s, maar door zich volledig te concentreren op de soldaat in het aangezicht van de dood. Haar film is als een reeks vignettes over de oorlog, met soldaten happend in het stof, als maanmannen op de maan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden