Review

Hun beelden even mooi als de Griekse

Het is alles tegelijk: een vakantieboek, een wetenschappelijk werk en een reisverhaal. Wie 'De Etrusken -de mythe achterna' van Willibrord Nieuwenhuis koopt, doet er het beste aan een reis te ondernemen naar Toscane. Want daar is het boek grotendeels geschreven en daar komt het ook ongetwijfeld het beste tot zijn recht.

RENÿ VAN ROYEN SUNNYVA VAN DER VEGT

Bezoek de plaatsen die Nieuwenhuis beschrijft, onderga de charmes ervan, lees wat de oude historici geschreven hebben en luister naar de betogen van moderne geleerden.

De Etrusken, naar wie het Italiaanse Toscane genoemd is, laten zien hoe belangrijk oude verhalen zijn. Ook voor vroeger geldt 'wie schrijft die blijft', en culturen waarvan geen verhalen bewaard gebleven zijn, worden vergeten of verkeerd begrepen. Dat gebeurt niet alleen met beschavingen die weinig materiële sporen hebben nagelaten, zoals de allervroegste Europeanen, maar met de Etrusken. Hun beelden zijn zo mooi als die van de Grieken, hun graven een soort ondergrondse paleizen met prachtig beeldhouwwerk en de fraaiste fresco's. Maar hoe zij in het leven stonden, wordt niet verteld. Dat doen anderen voor hen.

Zo kijken de puriteinse Romeinen naar de Etrusken op de manier van de krekel en de mier. Ze zien hen als levensgenieters met een heel vrije moraal, die uiteindelijk leidt tot hun ondergang. Maar zij hoeven geen gelijk te hebben. Romeinen werden nu eenmaal geobsedeerd door de gedachte dat een prettig leven leidde tot decadentie en verval. Terwijl er voorbeelden genoeg zijn van culturen waarin mensen een aangenaam leven hebben en helemaal niet ten onder gaan.

Er is dus volop ruimte tot eigen interpretatie, en dat is aantrekkelijk. Zoals over de oorsprong van de Etrusken, een discussie die nu al zo'n tweeduizend jaar voortduurt. Het beginpunt ligt in de tijd van Augustus, toen de Griekse historicus Dionysius van Halicarnassus zei dat hij niet geloofde dat de Etrusken als immigranten naar Italië waren gekomen. Hij achtte het -zonder argumenten- waarschijnlijker dat ze hun wortels in Italië hadden.

Dezelfde 'Blut und Boden'-filosofie is in het Interbellum in Italië opnieuw uitgedragen door Massimo Pallottino en wordt eigenaardig genoeg nog steeds geloofd. Vreemd, want wie in het boek van Nieuwenhuis goed naar de plaatjes kijkt, ziet dat de Etruskische kunst twee compleet verschillende gezichten heeft. Naast de primitiefste potten worden op praktisch dezelfde plaatsen de prachtigste sculpturen en fresco's gevonden, uit dezelfde tijd. Dit is toch eerder een aanwijzing dat de Etrusken immigranten waren met een eigen cultuur, die zich van de omringende onderscheidde.

Er valt veel te genieten in dit boek: levendige debatten, lekker eten, mooie landschappen en een fascinerend oud volk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden