Boekrecensie

Huiveren over een verdrag met Hitler

München 1938 Beeld rv

Harris reconstrueert de dagen rondom het Verdrag van München (1938) als een intens hier en nu.

Robert Harris, die eerder naam maakte met onder meer ‘De officier’, over de Dreyfus-affaire, raakte geobsedeerd door het beruchte Verdrag van München, op 30 september 1938 getekend door de Britse premier Chamberlain, de Franse president Daladier en de Italiaanse leider Mussolini. In het verdrag werd toegeven aan Hitlers aanspraak op een deel van Tsjechoslowakije. Chamberlain kwam later zwaar onder vuur te liggen door het verdrag.

Harris reconstrueert in ‘München 1938’ de vier dagen waarin het verdrag vorm kreeg, vanuit het perspectief van een jonge secretaris van Chamberlain, Hugh Legat. Het verhaal is een geval van fictie, maar de schrijver heeft zich uitgebreid gedocumenteerd. Het portret dat wordt geschetst van het Britse ministerie van buitenlandse zaken is prachtig en soms zelfs hilarisch. In Londen worden de zandzakken klaargelegd, vrouwen en kinderen worden naar het platteland gestuurd, maar op de ministeries blijft de stiff upper lip vóór alles gaan.

Secretaris Legat heeft tijdens zijn studie in Oxford vriendschap gesloten met een Duitse medestudent, Paul Hartmann, die in 1938 als vertaler is opgeklommen tot in de hoogste kringen rond Hitler. Ook in die kringen wil niet iedereen zich in een oorlog met de rest van Europa storten. Hitler wordt door een deel van de legertop gezien als ‘een onbehouwen jachtopziener die op miraculeuze wijze de leiding over het landgoed’ had gekregen. De groep rond Hartmann wil het verdrag tegenhouden. Hun idee is dat Hitler zich dan zonder verdrag in een oorlog zal storten, maar dat de legertop hem zal afzetten omdat Duitsland die oorlog toch niet kan winnen.

Legat vliegt mee naar Londen om Chamberlain ervan te overtuigen het verdrag niet te tekenen. Vooral het gedeelte in München, met de ontmoetingen tussen de twee oude vrienden in de Führerbau tussen de rondstampende SS’ers, is spannend maar ook aangrijpend omdat het de veranderingen van die dagen illustreert. Het lommerrijke park waar Hartmann en Legat jaren eerder leunend tegen een boom grapjes maakten is veranderd in een kaal paradeplein voor Hitler.

‘München’ is geen normale thriller. We weten hoe Hitler nog geen jaar later Polen binnenviel. Maar Harris weet meesterlijk de spanning op te roepen van die vier dagen in 1938, toen velen nog even geloofden dat de verschrikkingen van een nieuwe oorlog konden worden afgewend.

Robert Harris
München 1938
Vert. Rogier van Kappel. Cargo; 324 blz. € 19,99

Lees hier meer boekrecensies.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden