Huis Hoope in Goes: brugwachterswoning met verleden in de walvisvaart

De zeventiende-eeuwse gevel is met uitzondering van de ramen nog in originele staat. Beeld Foto Vereniging Hendrick de Keyser

In de rubriek De Aanwinst bespreekt Trouw elke week een nieuwe aanwinst van een Nederlands museum. Deze week: Huis Hoope in Goes.

Hing achter deze zeventiende-eeuwse gevel aan de haven van Goes ooit de geur van walvistraan? Het zou kunnen, want dit statige gebouw met de naam Huis Hoope (1651) is vermoedelijk gebouwd voor de 'Noordsche Compagnie'. 

Deze Zeeuwse variant van de VOC en WIC was actief in de walvisvaart. In de zeventiende eeuw werd op grote schaal jacht gemaakt op walvissen om uit de blubber - de dikke laag isolerend vet onder de huid - olie te winnen. Eerst werd de blubber ter plekke gekookt, onder meer op Smeerenburg, een nederzetting van de Nederlandse walviswaarders op het eiland Amsterdam bij Spitsbergen. Later gebeurde dat in grote vaten op speciale walvisfabrieksschepen. De walvistraan, ook wel smeer genoemd, werd onder meer gebruikt als lampolie.

Over de vroegste geschiedenis van Huis Hoope is niets bekend. De Vereniging Hendrick de Keyser gaat er onderzoek naar doen. Deze organisatie, die zich inzet voor het behoud van historisch waardevolle gebouwen in Nederland, heeft het rijksmonument onlangs verworven voor het symbolische bedrag van 1 euro. 

"Wat we wel weten is dat het van 1863 tot 1939 in gebruik was als brugwachterswoning", zegt Cunera Vergeer van Hendrick de Keyser. In 1985 kwam het pand in bezit van de Stichting Maatschappelijke Belangen, die het restaureerde en gebruikte als kantoor. Door een fusie heeft de stichting deze ruimte niet meer nodig.

Over de nieuwe functie van het gebouw heeft Hendrick de Keyser nog geen beslissing genomen. De monumentenorganisatie heeft verspreid over het land inmiddels 419 panden in de collectie. Ze worden verhuurd als vergaderruimte, maar ook wel als 'monument and bed', als variant op 'bed and breakfast'. Logeerplekken zijn er onder meer in de oude watermolen in Valkenburg en in het vroegere woonhuis van de familie Tichelaar in Makkum, dat ook eeuwenlang diende als showroom van de aardewerk- en tegelfabriek Tichelaar. Gasten slapen er in kamers waarvan de muren 'behangen' zijn met tegeltjes. 

Lees hier meer afleveringen van De Aanwinst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden