Opinie

Houdt het dan nooit op?

Eén echtpaar houdt 'Deserto Rosso' al na tien minuten voor gezien. Gedecideerd keren zij de nieuwste productie van Truus Bronkhorst en Marien Jongewaard de rug toe. Maar het merendeel van het publiek reageert anders. Mannen werpen hun vrouwen gefronste blikken toe. Enkele oudere vrouwen kunnen zacht gegrinnik amper onderdrukken. Een meisje slaat haar hand voor de mond.

Onberoerd blijft niemand onder het wellustige geweld waarmee Marc van Loon en Matthew Kelly Roman hun opgefokte machismo op de fiere kom-maar-op-houding van hun vrouwen uitleven. In hun lange zwarte flamencorokken mochten Paula Duarte en Sofia Laajei Bernal zich - alleen thuis en verborgen achter neergelaten rode gordijnen - nog trots wanen. Zij plantten hun vuisten als dolken op de tafel. Maar in bijzijn van hun schofterige kerels smelt hun ongenaakbaarheid als sneeuw voor de zon. Ze weten dat verzet bieden zinloos is: ze worden in hun nek gegrepen, aan de haren achterover getrokken, in een repeterende breuk met hun voorhoofd op het tafelblad geslagen.

Smekend incasseren ze de ene draai om hun oren na de andere. Niks geen Spaanse hoovaardij waarmee deze dames met rokgewapper, opgeheven kin en voetgeroffel respect afdwingen. Op hun onhoorbare jazzboots geven ze veeleer een staaltje dancefusion weg: niet statig stampend met de borst vooruit en opgeheven kin maar rondtollend bijten zij in het stof. Hun bloedmooie mannen kunnen er geen genoeg van krijgen, als het ware verdoofd en verblind door het snerpende gekrijs en handgeklap.

Nergens in 'Deserto Rosso' is zelfs maar de hoop op een blijf-van-mijn-lijfhuis te bekennen. De naargeestige mishandeling legt de waarheid achter het Iberisch ogende masker bloot. Laten we goed beseffen dat Madonna Carmen tot de romantische leugens behoort, door mannen bedacht en bewust in stand gehouden. In haar mogen zij al hun fantasieën en frustraties projecteren. Hoe meer zij daaraan voldoet hoe harder zal hun sadisme haar deel zijn.

Het is die hardnekkige vicieuze cirkel waarvoor Bronkhorst en Jongewaard al zo vaak gewaarschuwd hebben. Zich ditmaal op Spaans danstemperament baserend delen ze ongenadig harde klappen uit. Na een lange unisono ouverture splitsen zij zowel de twee vrouwen als de twee mannen op, om beide zijden van hun seksistische strijd bloot te leggen. Paula Duarte verweert zich in een duet met Van Loon als een niet murw te krijgen furie, dwepend met de provocatie om zich letterlijk kapot te laten krijgen.

Het lot dat de twee zwarthemden in Sofia projecteren is minstens zo erg. Eerst hemelen zij haar op als hun visionaire verschijning, voor wie zij letterlijk schragen en planken uitleggen. Maar die ridderlijke ophemeling waarin zij haar voetje voor voetje als hun teerste schat begeleiden pakt des te fataler voor haar tegenspeelster thuis uit. Ditmaal is het Matthew Kelly Roman die zijn huissloof mag afranselen. Maar ook hun vrouwbeeld in den hoge gaat er aan: Sofia wordt aan haar rechterenkel omhoog getakeld, om zwevend als een engel-trapeziste hun behaagzucht te bevredigen. De twee rotzakken bespelen haar als een vlag op hun schip. Volledig hulpeloos ondersteboven hangend is zij aan het vieren van hun touwen overgeleverd, niet bij machte weg te kruipen.

'Deserto Rosso' is meer dan een rauwe noodkreet tegen het oprukkend machismo als te gedogen mentaliteit. Zo letterlijk als de vrouwen gemarteld worden zo gedirigeerd gedragen ook hun martelaars zich. De touwen waaraan deze mannen als marionetten vastzitten zijn onzichtbare valsstrikken. Ook de vrouwen trekken die touwen steeds strakker aan. Na de geweldsontlading op het Toccata van

Jacob ter Veldhuis en het 'Quatuor pour la fin du temps' van Olivier Messiaen als schrijnend klankbord voelt Gershwins 'Summertime' als een zacht zalvend intermezzo. Maar de finale op 'Electric Guitar Phase' is nog ontluisterender. Zich ontpoppend als eigentijdse madonna's tonen de meiden zich van hetzelfde laken en pak als hun onverbeterlijke sadisten. Geweld cirkelt, laait ditmaal zelfs letterlijk opgezweept op, met dezelfde geometrische patronen, in een herhaling van zetten. Bronkhorst en Jongewaard laten er geen misverstand over bestaan. Houdt het dan nooit op?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden