Review

Hopelijk bereikt ’Daratt’ ook thuishaven Tsjaad

Al dertig jaar wordt Tsjaad geteisterd door een burgeroorlog. In zijn film ’Daratt’ laat Mahamet-Saleh Haroun zien dat mensen alleen met elkaar verder kunnen leven als ze stilstaan bij hun acties.

door Belinda van de Graaf

Mahamat-Saleh Haroun behoort tot de toonaangevendste cineasten van het Afrikaanse continent. Aan zijn derde film ’Daratt’ is – na ’Bye Bye Africa’ (1999) en ’Abouna’ (2002) – goed te zien waar de regisseur uit Tsjaad zijn faam aan te danken heeft. Haroun reflecteert met ’Daratt’ op een besluit van de regering van Tsjaad om amnestie te verlenen aan alle oorlogsmisdadigers.

In hypnotiserende beelden ontrolt zich het verhaal van de 16-jarige Amin die door zijn grootvader op pad wordt gestuurd om de moordenaar van zijn vader te wreken. Amin arriveert vanuit een stoffig klein dorpje in N’djaména, de hoofdstad van Tsjaad, aan de grens met Kameroen. Hij heeft een pistool in zijn zak.

Over de sfeer die in N’djaména heerst, is Haroun duidelijk. We zien hoe Amin tegen een muurtje plast, en hoe hij onmiddellijk in de kraag wordt gegrepen en neergeknuppeld door mannen in camouflagepakken. Zijn dit politie-agenten? Militairen? Op de achtergrond horen we hoe de moslimgemeenschap wordt opgeroepen voor het gebed. De naam van allah echoot door de straten van N’djaména.

In deze omgeving – gedomineerd door geweld en gebed – stuit Amin uiteindelijk op Nassara, een vrij gelaten oorlogsmisdadiger die nu een klein bakkerszaakje runt. Ademloos kijken we toe hoe die man en die jongen op elkaar reageren. Er wordt niet veel gezegd. Er wordt vooral gezwegen, geblikt en gezwoegd, want Amin treedt bij de bakker in dienst als bakkersleerling. Zo bewerkstelligt Haroun een continue dreiging, want dat pistool, dat slingert nog steeds rond.

Wat zo duivels mooi is, aan Harouns verhaal, is dat hij in alle rust en met alle toewijding stil staat bij de gevoelens van wraak en de gedachten van vergeving. In een vertelling die steeds meer gaat lijken op het klassieke vader-zoon drama laat Haroun die tegenstrijdige gevoelens en gedachten met elkaar wedijveren, en dat stemt – het kan niet anders – tot nadenken.

Juist in een land als Tsjaad, dertig jaar lang geteisterd door een burgeroorlog, is dit thema van vergeving en verzoening van levensbelang. Wat Haroun laat zien, is dat mensen alleen met elkaar verder kunnen leven, als ze stil staan bij hun acties. Na al die jaren van haat en geweld waaraan de bevolking in de oorlogsjaren werd overgeleverd, is het misschien moeilijk om verder te gaan met elkaar, maar in de beste humanitaire traditie toont ’Daratt’ dat een pistool niet de oplossing is.

’Daratt’ kon tot stand komen dankzij het Weense New Crowned Hope Project, een cultureel initiatief van Peter Sellars, ter gelegenheid van Mozarts 250ste geboortejaar. De thema’s vergeving en verzoening spelen een prominente rol in Mozarts ’La clemenza di Tito’ waar Haroun op wonderbaarlijke wijze op voortborduurt.

Simon Field, voormalig directeur van het International Film Festival Rotterdam, overzag de filmafdeling van het New Crowned Hope Project, en maakte met een opdracht aan Haroun een formidabele keus. Tegelijkertijd ontving Haroun productionele steun van die andere Afrikaanse meester-verteller Abderrahmane Sissako wiens ’Bamako’ momenteel in het filmtheater is te zien.

Een film maken in Tsjaad, zo liet Haroun al zien in zijn wonderlijk geënsceneeerde documentaire ’Bye Bye Africa’, behoort tot een van die moeilijke, zo niet onmogelijke dingen. In ’Bye Bye Africa’ reed Haroun achterop een motor langs de filmtheaters in zijn land. Het waren allemaal ruïnes.

’Bamako’ is in Sissako’s Malinese dorp Bamako vertoond, op initiatief van de filmmaker zelf. Veel meer zat er vanwege de distributie-problematiek in Afrika vooralsnog niet in. ’Daratt’ toert nu langs Europese festivals en theaters. Het is te hopen dat de film ook nog een keer zijn thuishaven bereikt: Tsjaad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden