TaalPeter-Arno Coppen

Hoort ‘samen met’ altijd bij het onderwerp?

null Beeld

Afgelopen vrijdag besprak ik in deze rubriek de zin ‘Samen met een hechte ploeg van veertig bevlogen vrijwilligers werden het dak hersteld en de karakteristieke ronde schoorsteen herbouwd’. Ik merkte op dat ik zelf de neiging had om het enkelvoud te gebruiken, en probeerde het meervoud te verklaren uit de nevenschikking van ‘hersteld’ en ‘herbouwd’. Er werden immers twee werkzaamheden uitgevoerd, die ook nog eens bij elkaar pasten. Daardoor zou de schrijver van de zin onbewust ‘dak’ en ‘schoorsteen’ bij elkaar hebben genomen, waardoor het onderwerp toch het karakter van een meervoud zou kunnen krijgen.

Verschillende lezers merkten op dat de zin sowieso fout was, omdat het zou lijken alsof ook de hechte ploeg van vrijwilligers hersteld en herbouwd werd. Hoewel die interpretatie er theoretisch inderdaad in zit, is hij natuurlijk niet bedoeld. De suggestie echter dat de bedoelde interpretatie (de werkzaamheden vonden plaats met hulp van vrijwilligers) ongrammaticaal zou zijn, lijkt me echter onjuist.

De betekenis van bepalingen met ‘samen met’ komt overeen met die van gewone hoedanigheidsbepalingen als ‘enthousiast’ of ‘dronken’. Die bepalingen sluiten inderdaad vaak aan bij het onderwerp van de zin, maar dit is ook afhankelijk van de betekenisrol die dit speelt in het geheel. In een zin als ‘Dronken spoorden wij de dief op’ zijn wij degenen die dronken waren, maar in ‘Dronken troffen wij de dief aan’ is het waarschijnlijker dat de dief dronken was. Hetzelfde effect (iets minder sterk) zien we bij ‘Samen met een collega spoorden wij de dief op’ en ‘Samen met een collega troffen wij de dief aan’.

In de lijdende vorm, ‘Samen met een collega werd de dief opgespoord’, wordt het wat dubbelzinniger, maar de interpretatie dat het opsporen met hulp van een collega gebeurde is nog sterk aanwezig, en zeker niet ongrammaticaal.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden