null Beeld

TaalTon den Boon

Hoort de grens zelf bij wat begrensd wordt?

Vrijwel wekelijks sturen lezers mailtjes met vragen over de betekenis van een woord. Meestal gaat het om een geleerd of vreemd woord, waarvan de betekenis doorgaans vrij eenvoudig in een (vak)woordenboek te vinden is. Interessanter zijn gewone woorden over de betekenis waarvan verschil van mening kan bestaan.

Een voorbeeld daarvan is begrenzen, in de letterlijke betekenis ‘de grens vormen van’. Dat werkwoord tref je – in de passieve vorm ‘begrensd worden’ – nogal eens aan in gebiedsafbakeningen van het type: ‘de winkelzone wordt in het oosten begrensd door de Kerkstraat en in het westen door de Molenstraat’.

In de praktijk blijkt zo’n omschrijving gemakkelijk aanleiding te geven tot vragen: horen de Kerk- en de Molenstraat zelf ook bij de winkelzone? En geldt dat dan voor de hele Kerk- en Molenstraat of alleen voor de westzijde van de Kerkstraat en de oostzijde van de Molenstraat? Of had er dan moeten staan dat de middellijn van de straten de begrenzing vormt?

Vragen en misverstanden

Kijk je naar andere contexten met hetzelfde woord, dan is al snel de conclusie getrokken dat in het genoemde voorbeeld de Kerk- en de Molenstraat op grond van de lexicale betekenis van begrenzen niet tot de winkelzone behoren. België en Duitsland behoren immers ook niet tot Nederland in het analoge voorbeeld ‘Nederland wordt in het zuiden begrensd door België en in het oosten door Duitsland’. Maar hoe zit het dan met de gebouwen aan de Kerk- en de Molenstraat? Maken die deel uit van de ‘straat’ en behoren ze dus niet tot de winkelzone, of liggen ze ‘aan de straat’ en vormt een van beide straatkanten dus juist de grens van die zone?

Vragen en misverstanden liggen dus voor het oprapen, ook al is er geen twijfel over de woordenboekbetekenis van begrenzen. Soms moeten er zelfs juristen aan te pas komen om vast te stellen hoe zo’n gebiedsafbakening moet worden begrepen, als die in (al te) alledaagse bewoordingen is geformuleerd.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar peter-arno.coppen@ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden