Opinie

Hoogwaardige dans rond een winderig Haags plein

Pas halverwege het Holland Dance Festival '99 staat al vast dat de keuze van Samuel Würsten hoge danskwaliteit garandeert. Twee rode draden fungeren als schering en inslag: wat doet tijd met dans en wat doet dans met tijd?

Het winderige Spuiplein in Den Haag vormt daarbij eenzelfde soort scheidslijn als de Alpen in vroeger eeuwen. Zo bood het vijftig man sterke balletgezelschap uit Monte Carlo in het Lucent Theater een opwindend overzicht van de lichamelijke bevrijding én disciplinering die ballet in de afgelopen eeuw onderging. Dat gebeurde eerst aan de hand van twee Balanchine-creaties met vijftig jaar tijdsverschil, maar ook met twee onderling zeer tegenstrijdig post-Balanchine-creaties. Zo genadeloos als een ferme kaakslag de negen minuten van 'Concerto' van Lucinda Childs en Henryk Gorecki aankwam, zo zalvend en breed uitgesmeerd (zowel in ruimte als in kleurschakering) werkte de balletbalseming van Jean Christop Maillot in zijn 'Vers un pays sage' op muziek van John Adams. Het internationale gezelschap uit Monte Carlo beschikt over fenomenale dansers: moeiteloos bladeren zij door de staalkaart van eigentijds ballet. Zij zijn nu eens mechanische raderwerken, dan weer toonbeelden van flexibiliteit. En altijd gebeurt dat met gevoel voor smaak.

Kort daarvoor hadden in het Spuitheater aan de overkant twee representanten van de jongste Israëlische choreografie bewezen hoe het is om nog wel in hun historische dwangbuis te zitten. Tijd wordt door deze jonge dansers nog altijd vanuit hun nationale wanhoop geactualiseerd: de een doet dat met een baldadige aanpak van eigen folklore, de ander met een drammerige, in zichzelf gekeerde zoetigheid. Maar altijd domineert een beschamend kneuterige aankleding.

Nog dezelfde avond kwamen even verderop in het Korzo-theater enkele solo's uit de Amerikaanse moderne dansgeschiedenis aan bod, tot nieuw leven gewekt door de oudere Amerikaanse danseres Risa Steinberg. Stellig informatieve kost voor de geïnteresseerde leek, maar de door Sabine Kupferberg (NDT 3) toegelichte voorstelling deed wel afvragen of deze twee dansdiva's niet beter van taak hadden kunnen verwisselen. Niet veel later liet hun Nederlandse leeftijdgenote Beppie Blankert zien dat zij zich juist niet aan een zo precies mogelijke reconstructie van haar eigen dansverleden vastklampt. Haar 'Dubbelspoor', op muziek van Louis Andriessen en een tekst van Samuel Beckett, dateert uit 1986.

Destijds deed deze choreografie voor twee vrouwen vooral versteld staan door het gebruik van twee podia (voor en achter de toeschouwers), een doorzichtige spiegelwand en twee monitoren. Blankert zinspeelde toen al op virtualiteit. Dertien jaar na dato laat zij de rollen overnemen door Jonathan Taylor en Christopher Steel. Die sekse-verwisseling blijkt een goede wending, want geeft aan de innerlijke tweestrijd een gerijpte dramatiek. Of komt dat omdat tijd mijzelf te grazen nam? In haar (re)productie weet Blankert in elk geval de twee voornoemde rode draden bewust te verstrengelen. Tijd deed iets met haar creatie, als het ware buiten de danseres zelf om, maar zij betrekt de twee nieuwe dansers wel degelijk in dat gistingsproces.

Hoe anders pakte dit tijdsbesef uit bij 'Time Frames', waarin scholing als bepalende factor voor de lichamelijke verwerking van tijd wordt gepresenteerd. Dansers worden niet alleen door docenten, maar ook door hun choreografen gevormd. De in Nederland opgeleide Regina van Berkel en Dietmar Janeck, de Poolse Katarzyna Gdaniec en de Italiaan Marco Cantalupo, beiden ex-Béjart-dansers, en de Engelse autodidact Paul Selwyn Norton stemden allen hun tijdsbesef af op het streven om het lichaam 'tussentijds' te maken, door zich als het ware tussen momentopnames te persen. Met name Van Berkel en Janeck slaagden daar wonderwel in. Kortom, in dit festival scheert dans als een supersonische jager voorbij, tussen reëel en virtueel. Zo hoort dat ook bij festivals die de balans op de valreep van 2000 maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden