Hoog tijd dat ook Van Goghs Drentse periode boven water komt

Beeld EPA

Waar liep en sliep Vincent van Gogh in Drenthe? Dat moet nieuw onderzoek gaan uitwijzen.

‘Zoëven ben ik hier aangekomen. Ik zal een dezer eerste dagen met de schuit de gehele Hoogeveense vaart afvaren, door de veenderijen dwars door de zuidoostelijke hoek van Drenthe heen. Dan noordwaarts van hier schijnt het prachtige heide te wezen tot Assen toe.’

Razend enthousiast was Vincent van Gogh toen hij 11 september 1883 in Drenthe aankwam. In zijn brief aan broer Theo schreef hij over zijn hoge verwachtingen van een verblijf in deze streek. Hij hoopte in de afgelegen provincie goedkoper te kunnen leven en nieuwe inspiratie voor de kunst op te doen. Drie maanden later, op 5 december, verliet hij Drenthe hals over kop. Door geldzorgen, het slechte weer en de eenzaamheid hield hij het er niet meer uit.

Het is de minst bekende periode van deze beroemde kunstenaar, die zich afspeelt aan het begin van zijn loopbaan. Zelfs over zijn verblijf in Londen is meer bekend; Tate Britain heeft daar nu een tentoonstelling over.

Eenzaam

Hoog tijd dat ook de Drentse periode van Van Gogh beter onderzocht wordt, vinden ze bij het Drents Museum, Drents Landschap en het Drents Archief. Deze week maakten de drie instanties bekend dat ze gezamenlijk onderzoek gaan doen naar monumenten en erfgoedlocaties die te maken hebben met van Goghs verblijf in Drenthe. Ze willen boven tafel krijgen welke sporen Van Gogh in Drenthe heeft achtergelaten én welke sporen van Drenthe er zitten in het werk van Van Gogh.

Van Gogh reisde wat af in zijn leven. Telkens begon hij ergens opnieuw en brak hij even later die poging weer af. Zo ook in Drenthe, vertelt Annemieke Rens, hoofdconservator bij het Drents Museum. “Hij was in Den Haag begonnen met tekenen en schilderen. Dat zette hij voort in Drenthe. Hij leefde er geïsoleerd, was op zichzelf en het landschap aangewezen. In zijn brieven zie je dat hij ook veel nadacht over het kunstenaarschap. In het begin had hij een goede indruk van de mensen en de natuur. Later was hij ongelukkig, omdat hij door het weer weinig naar buiten kon en eenzaam was.”

In 1883 zat Van Gogh nog midden in zijn ‘Hollandse periode’. De felle kleuren, die hij in Frankrijk gebruikte, waren nog in geen velden of wegen te bekennen. Rens: “Zijn stijl was stijf en donker, hij had nog niet alles onder de knie. Het zou nog een paar jaar duren voor hij ‘de Aardappeleters’ schilderde.

Kleurenpracht

“Toch is het een belangrijke periode. In Drenthe omarmde hij definitief het boerenthema, geïnspireerd door de Franse schilder Jean-Francois Millet. ‘De Turfschuit’, te zien in het Drents Museum, is een van de beste werken uit deze periode.”

Zijn eerste logeeradres in Drenthe was een boerenlogement vlakbij het station van Hoogeveen. Later verkaste Van Gogh naar Nieuw-Amsterdam. Het huis waar hij toen verbleef, is te bezichtigen. Maar waar hij in Hoogeveen heeft gewoond, is nog onbekend. Twee locaties komen ervoor in aanmerking, vertelt Rens. In een brief schreef hij ook over een dagtocht naar Zweeloo, die hij beleefde als ‘een symfonie’. Lyrisch beschreef hij aan broer Theo de kleurenpracht. Rens: “Hoe fantastisch zou het zijn als we ook meer duidelijkheid hadden over waar hij die dag is geweest.”

Er is nooit eerder zo veelomvattend onderzoek verricht als de Drentse organisaties met een subsidie van de provincie nu gezamenlijk gaan doen. Het onderzoek in Van Goghs werk, archieven en het landschap gaat een jaar duren. Ook historische verenigingen, lokale archieven en andere amateurs zijn daarbij welkom. 

Het Drents Museum hoopt de resultaten in een tentoonstelling te kunnen laten zien. Rens: “Het is toch vreemd dat een van de beroemdste kunstenaars in Drenthe is geweest en dat dit verhaal onbekend is.”

Lees ook:

De twee verloren Van Goghs sprankelen weer bijna nét zo als toen de meester ze voltooide

Na meer dan twee jaar onderzoek en een minutieuze restauratie zijn twee schilderijen van Vincent van Gogh weer te zien in Amsterdam. Ze waren in 2002 gestolen uit het Van Gogh Museum en doken in 2016 op in Italië.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden