null Beeld

PoëzieJanita Monna

Honderd jaar na Van Ostaijens ‘Bezette stad’ heerst er weer angst in Antwerpen

In Besmette stad reageren kunstenaars honderd jaar na dato op Paul van Ostaijens Bezette stad.

Soms hoef je alleen een paar letters te vervangen en een fantastisch project is geboren. Honderd jaar geleden verscheen Bezette stad, Paul van Ostaijens indrukwekkende poëtische verslag van Antwerpen in de Eerste Wereldoorlog. Dat avant-garde meesterwerk, gecomponeerd uit citaten, films, liedjes, reclame, dat ook typografisch zo spannende boek, bleek een jaar geleden onverwacht actueler dan ooit.

Dit keer was het geen leger soldaten dat eins zwei, eins zwei in opmars was. De vijand was een onzichtbaar virus. De stad was besmet en in de lege straten echoden Van Ostaijens woorden: ‘Het stappen van de stad in angst’.

Zo werd het plan geboren om Vlaamse en Nederlandse kunstenaars van nu te laten reageren op Bezette stad.

De teksten uit het boek Besmette stad, liedjes, podcasts, theater, video’s zijn verzameld op deBuren.eu, waar het project verder groeit.

Tsead Bruinja, Spinvis, Lieke Marsman, Maud Vanhauwaert, Babs Gons, Alfred Schaffer, Lizette Ma Neza, Ellen Deckwitz en vele, vele anderen maakten op verzoek van het Vlaams-Nederlands huis deBuren en het Paul van Ostaijengenootschap een artistiek antwoord op een deel van Bezette stad. Van al die reacties verscheen recent de bloemlezing Besmette stad, een veelstemmige duiding van de tijd waarin het ‘godzalig verwarde/ grotestadsleven’ (Benno Barnard) stilviel.

Het ritmische ‘Woe-Han’ Van Jeroen Olyslaegers, gekneed uit flarden van alledaagse gesprekjes, toespraken, onderbuikgevoelens, comments, liedjes, vangt de vroege dagen van de lockdown, de dagen van ongeloof, van het hamsteren van wc-papier: ‘En onze Kevin komt morgen terug van ski-verlof./ Ja, uit het Noorden van Italië en wat dan nog?/ MAG DAT DAN NIET?/ ALS DAT AL NIET MEER MAG!’

Terwijl het leven zich voor een belangrijk deel binnenskamers af ging spelen, zittend en met beeldschermen ertussen, was er ook beweging, gingen mensen de straat op, uit protest, werd er gedanst, ‘omdat we niet anders kunnen/ omdat we anders zijn/ omdat we ons angstig voelen/ daarom dansen we/ dansen we nog.’ (Maja-Ajmia Yde Zellama).

De gedichten, tekeningen, essays, verhalen ademen de geest van Van Ostaijen, ze zijn licht met oog voor het kleine, ze zijn kritisch, gericht op een toekomst, houden een spiegel voor: ‘en weer zitten we binnenskamers inventaris op te maken/ van hoe goed we het hebben en wat we nog hopen aan/ te schaffen// dingetjes.’ (Hannah van Binsbergen).

null Beeld

Matthijs de Ridder en Willem Bongers-Dek (samenstellers)
Besmette stad
Vijfenzestig kunstenaars antwoorden op Bezette stad van Paul van Ostaijen.
Pelckmans; 256 blz. € 18

Opdracht

Aan mevrouw Weetikveel (fragment)

Sanneke van Hassel en Annelies Verbeke

U zal veel worden vergeven

want

gij hebt veel films gezien

Netflix gekeken

Spotify geluisterd

Plague Inc. gespeeld

nieuwssites bezocht

de natuur leert ons de natuur leert de natuur leert ons de natuur leert de natuur leert ons de natuur

Wat is dat Operatie Sophia? Oké, oké, wat wàs dat dan?

zee zee zee wrak drenkelingen

aardappelen gooien naar uitgestrekte hand zinkende hand

VIRUSVERSPREIDERS vleermuizen beestjes markten gastcellen mutaties genomen

Onze stad
Onze
Notre
Our
Hamaare
Unsere
Onze
Eigen
Onze
eigen haard is goud waard

sorry, corny, maar ik heb zoiets van fuck mijn ego

lockdownpartycriminelen

verdommen en vertikken

uw moraal the one plausible thing for us to do

#ikredlevens

(…)

Janita Monna (1971) is journalist en recensent. Ze was redacteur bij Poetry International en nam het initiatief voor de jaarlijkse Gedichtendag. Voor Trouw schrijft ze over poëzie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden