Taal Peter-Arno Coppen

Hoeveel keuzes kun je hebben?

Een lezer verwijt mij de formulering dat je ergens “twee keuzes hebt”. ‘Volgens mij,’ merkt hij op, ‘gaat het om één keuze tussen twee keuzemogelijkheden’. Dat klinkt logisch (om niet te zeggen scherpzinnig). Maar snijdt het ook hout?

In een opzicht in elk geval niet. De lezer veronderstelt blijkbaar dat het woord ‘keuze’ alleen kan verwijzen naar de daad van het kiezen. Dat klopt niet. Dat wil zeggen, natuurlijk kan dat wel, maar het is geen noodzaak, en het is zelfs niet waarschijnlijk. Als je zegt ‘Wat is uw keuze?’ dan verwijst ‘keuze’ naar het resultaat van het kiezen, het gekozene.

Keuzeproces

Het woord ‘keuze’ komt honderdduizenden malen voor in combinatie met een telwoord en het werkwoord ‘hebben’. Je zou al die gevallen na moeten gaan, maar ik vermoed dat in de meeste gevallen niet bedoeld is dat je meerdere malen kunt kiezen, maar juist dat je meerdere opties hebt in één keuzeproces.

In de vorige zin zat ik te zoeken naar een ander woord voor ‘meerdere keuzes’ en ik kwam uit op ‘opties’.

Daar zou je dezelfde kritiek op kunnen hebben: het komt van het werkwoord ‘opteren’, dat ook een soort kiezen inhoudt. Maar ‘optie’ verwijst zeker niet naar het proces van het kiezen.

De lezer gaat ervan uit dat een woord slechts één, vaak originele, betekenis kan hebben. Natuurlijk is ‘keuze’ afgeleid van ‘kiezen’, maar deze afleiding opent meteen allerlei handige betekenismogelijkheden.

In theorie kan elke zelfstandigheid die gerelateerd is aan het kiezen ermee benoemd worden. De taal werkt niet met beperkingen, maar met mogelijkheden.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden