null Beeld

TaalTon den Boon

Hoe zit het met de humanisering van het dier in onze taal?

Een wolvin die ‘zwanger’ wordt genoemd, een zwaan die ‘overleden’ heet te zijn, een kat waarvan gezegd wordt dat hij ‘terugpraat’ als zijn baasje iets zegt – het gaat een lezer allemaal wel wat ver met de vermenselijking van dieren. Vorige week mocht in de taalrubriek dan staan dat een drachtig dier volgens het woordenboek ook ‘zwanger’ kan worden genoemd, de lezer vindt die ‘humanisering van het dier’ een ‘kwalijke ontwikkeling’. Wat hem betreft zullen dieren vast ook niet ‘de geest geven’ of ‘overlijden’, maar simpelweg doodgaan. En dat honden of katten ‘praten’ met het baasje, vindt hij ongetwijfeld ook onzinnig: ze blaffen en grommen of mauwen, blazen en spinnen.

Nou schrijft een woordenboek natuurlijk niet voor welke woorden je móét gebruiken. Het doet immers niets anders dan het registreren van de omgangstaal. Doordat daarin vrouwelijke dieren zowel drachtig als zwanger kunnen worden genoemd, biedt het woordenboek wat dit betreft wel voor elk wat wils.

Van mensen die verliefd zijn wordt gezegd dat ze een nestje bouwen

De ‘humanisering’ van het dier is niets nieuws. Sinds lang schrijven we menselijke eigenschappen en handelingen toe aan dieren. Denk maar aan de fabels van Aesopus. Het omgekeerde gebeurt minstens zo vaak. Mensen die door elkaar heen praten, noemen we ‘kakelaars’. En van mensen die verliefd zijn en gaan samenwonen, wordt gezegd dat ze ‘een nestje bouwen’. Sterker nog: een flink deel van ons idioom – uitdrukkingen en ander figuurlijk taalgebruik – berust op de vergelijking van mens en dier en vice versa.

Een verklaring daarvoor is wellicht dat veel woorden en uitdrukkingen betrekking hebben op sociale interactie. Juist op dat punt hebben dieren en mensen een raakvlak. Net als mensen vertonen dieren immers allerlei vormen van sociaal gedrag. Dat het over en weer vergelijken van sociaal gedrag van mens en dier taal oplevert, ligt dan ook eigenlijk erg voor de hand.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden