Interview

Hoe zangeres Naaz (19) haar grote bek terugvond

Beeld Arie Kievit

Een kop gemberthee drinken met de 19-jarige zangeres Naaz Mohammad is een duizelingwekkende ervaring. Over emotioneel succes, een auto-ongeluk, pesten, haar Koerdische achtergrond en hoe ze dat allemaal in haar heel fijne debuut-EP stopte.

Naaz haalt nog maar eens adem. Een zeldzaamheid, tijdens deze spraakwaterval. "Ik heb wel eens het gevoel bij interviews dat ik overshare. Trouwens. Maar dat vinden journalisten nooit erg. Toch? Nouja. Ik ben interviews sowieso maar gaan zien als therapie."

Dat ligt hier heus niet aan de interviewer. Alle bedachtzame zelfanalyse klatert haast als vanzelf uit deze piepjonge zangeres.

De in Gorinchem geboren, in Rotterdam opgegroeide Koerdisch-Nederlandse Naaz Mohammad is nog maar negentien jaar oud. Dat zou je niet zeggen, wanneer je haar vorige week verschenen EP 'Bits of Naaz' beluistert, dat met acht nummers eerder aanvoelt als een mini-album. Met een volgroeid geluid, vol inventief geproduceerde slaapkamerpop en een urban randje. Haar teksten gaan over onzekerheid, liefde en worsteling die zowel persoonlijk als universeel zijn.

'Words'

Naaz maakte haar intrede in de muziekwereld toen ze een jaar geleden haar single 'Words' uitbracht. Hippe, internationale muziekblogs pikten dat nummer op, en het kan elk moment de tien miljoen Spotify-streams doorbreken. Het Zweedse bedrijf gooide vervolgens zijn gewicht erachter en vloog Naaz als eerste Nederlandse artiest naar New York voor speciale Spotify Sessies. De Volkskrant zette haar in januari op de voorpagina als hét talent van 2018. Ze stond op Noorderslag en het Amerikaanse South By South West. Eerder dit jaar kreeg ze twee Edisons, eentje voor de clip van 'Words' en als beste nieuwkomer.

Tekst loopt verder onder video

En dat doet haar allemaal helemaal niks. Echt niet.

"Ik ben irritant nuchter. Wat over me geschreven wordt... het is allemaal mooi, maar ik ben realistisch. Als ik een maand later iets verkeerds doe staat er weer iets heel anders in de krant. En dat gebeurde ook", doelt ze op haar Noorderslag optreden dat niet heel soepeltjes verliep. "Dus bam, daar ga je al."

"Dit klinkt negatief, hè? Wat ik bedoel: dat iedereen enthousiast over me is, leuk en aardig. Maar het is niet de reden dat ik muziek uitbreng. Daar wil ik voor waken. Het moet niet gaan om hoe erop gereageerd wordt, maar om de muziek. Want mensen reageren in de eerste plaats... op die muziek."

"Ik geniet van de kleine dingen, de grote dingen wil ik niet zo groot maken. En ik zie een verschil tussen commercieel en emotioneel succes. Als een van mijn beste vrienden zegt dat hij van me houdt, maakt me dat een week lang gelukkig. Maar als ik een Edison win, denk ik twee dagen later niet meer aan die Edison. Maar aan hoe mijn ouders en vrienden bij de uitreiking waren."

Kletskous

Vroegwijs? Zeg dat wel. Wél nog meisjesachtig aan Naaz is de spontane, enthousiaste verwondering waarmee ze praat over gemberthee en courgettechips. Naaz praat veel. En graag. Zo is ze nu eenmaal. Daar had ze het wel een tijdje moeilijk mee. Precies daarin wortelt haar prille muziekcarrière.

Als kind was ze zo'n kletskous dat het irritant werd, vertelt ze. "Nu even stil Naaz. In de hoek! Dus dacht ik, als niemand luistert is papier wél mijn vriend. Ik heb thuis een zak vol boekjes, volgeschreven met gedachtes en sprookjes."

Dat werden een tijdje horrorverhalen. En toen korte verhalen. En toen gedichtjes. "Toen betrapte ik mezelf erop dat ik die gedachtes wel eens zong. Dat doe je als kind best vaak, toch? Dat je zingt wat je aan het doen bent? Ik dacht, o shit, ben ik nu liedjes aan het maken? Is dit concept muziek?"

Haar broer was ook muzikant. Ze deed hem na en begon haar teksten ook in het Engels te schrijven. Dat was natuurlijk allemaal niet goed, maar Naaz deed haar best. Want langzaam ontstond er een droom.

Forget it

Alleen: leuk en aardig, dromen over een muziekcarrière, maar Naaz is een Koerdisch meisje. Met strenge ouders. Beschermende broers. "Iedereen zei: Naaz, je maakt prachtige muziek, maar forget it. Een muziekcarrière gaat niet gebeuren." Want: school. Dan: universiteit. Advocaat. Of dokter.

"Maak je familie trots. Respecteer je ouders. Daar kom ik vandaan. Maar dat is eigenlijk disrespect naar mezelf. Ik heb geluisterd naar mijn familie, maar ondertussen gedaan wat ik zelf wilde. Daar heb ik het jarenlang met mijn ouders over gehad. In heel veel gesprekken. En heel veel ruzies." Toen ze uiteindelijk naar de studio mocht om muziek op te nemen, moest een van haar broers altijd mee.

"Soms vind ik het vervelend dat dit naar boven wordt gehaald, omdat het gebruikt kan worden om mijn cultuur zwart te maken. Terwijl dat nooit mijn intentie is. Ik wil laten zien dat het juist wél kan wat ik doe. Ondanks mijn achtergrond."

Dus draaien we het om. Haar toch al stralende ogen lichten op. "Hoe mijn cultuur me heeft geholpen? Kijk, dat is nu een prachtige vraag! Ik merk, bij elke Koerd die ik ooit hebt ontmoet, een survival instinct. Want iedereen vertelt je je hele leven dat je geen land hebt. Nergens voel je je thuis.

"En omdat Koerden zo hard moesten strijden om geaccepteerd te worden, is het nog belangrijker om een goeie baan te hebben. Dan heb je in ieder geval nog status. Status is in Nederland misschien niet zo belangrijk, maar onder Koerden... als je geen status hebt, heb je niks."

Die overlevingsdrang bleek van pas te komen. Bij het aanvankelijke verzet van haar familie. Bij producers die haar wilden vertellen hoe ze moest klinken. Bij een muziekindustrie waarin labelbazen haar onomwonden vroegen 'of ze als moslima wel sexy kon zijn op het podium'.

Auto-ongeluk

Een auto-ongeluk veranderde veel. Misschien wel alles. Zo'n vier jaar terug was de familie op vakantie in Turkije. Haar ouders moesten even langs de bank en hoewel Naaz wel zin had in een ritje door de bergen bekroop haar een angstig voorgevoel. "Dit klinkt vast ongeloofwaardig, maar dit is een van de dingen waardoor ik meer ben gaan geloven. Alsof mijn religie me toen heeft beschermd."

Ze bleef in het huisjespark, maar haar ouders kwamen maar niet terug. De rem van de huurauto had geweigerd, en ze waren vijftien meter naar beneden gestort. Kleerscheuren, wat schrammen en een nekbrace - verder kwamen haar ouders met de schrik vrij.

"Vanaf dat moment zijn ze heel erg veranderd. Ze zijn veel meer in het moment gaan leven. En veel opener geworden. Ik vind het heel mooi om te zien dat mijn ouders, na alle oorlog, alle pijn, afstand van hun familie, kinderen die dingen doen waar ze niet achterstaan, toch niet verbitterd zijn. Dat inspireert.

"Dit gebeurde bovendien in een periode waarin ik nog veel gepest werd. Voorheen zeiden mijn ouders gewoonweg dat ik dan maar niet met die mensen moest omgaan. Nu: Naaz, je leven is veel te kort om hier nog langer mee rond te lopen."

Onzekerheden

Dat pesten. Nog zoiets. Ook dat zit in een van haar nummers, het onverbloemd verwoorde 'Pretty', waarin ze zingt over haar onzekerheden, het haar op haar armen en de alsmaar opspelende acné.

"Op de basisschool was ik een van de weinige meisjes die niet Nederlands was. Mijn haar is donker en overal op mijn lichaam zit haar. Dat maakte me tot een jaar geleden nog ontzettend onzeker. Ik had een tijdje een buitenboordbeugel, ik had al pukkels op mijn negende, mijn moeder koos mijn kleren uit - ik leek wel een soort omaatje."

"Van de meisjes mocht ik niet bij hen aan tafel. Overal waar ik kwam, was ik niet goed genoeg. Er ging een bewerkte foto van me door het dorp, tijdens een spreekbeurt werd er voortdurend 'emo' naar me geroepen."

Dat pesten was begonnen nadat ze het had opgenomen voor een klasgenootje. Omdat ze overal een mening over had, omdat ze zo'n kletskous was. "Omdat ik zo'n grote bek had." Dat deed wel iets met de jonge Naaz. Ze trok zich terug, op haar kamer, met haar notitieboekjes en haar muziek. En haar droom. Waar ze jarenlang niemand over vertelde.

Gemberthee

"Het is raar, plots ben je achttien. En dan komt je muziek uit. En word je geprezen, juist omdat je zo anders bent. Om je eigen stijl en je uitgesprokenheid. Toen 'Words' uitkwam, ging ik eerst helemaal niet lekker. Ik kon moeilijk dealen met het feit dat ik jarenlang werd gepest. Juist omdat ik zo open was. En nu kon ik opeens alles zeggen."

Ook dat zit in een van haar nummers. In 'As Fun' zingt ze hoe dingen niet te makkelijk moeten zijn, omdat anders de lol er snel vanaf zou zijn. Ze chargeert, zegt ze, want natuurlijk was die tijd verschrikkelijk. "Ik wil het niet romantiseren. Maar ik kan wel de romance ervan inzien."

Ze wil maar zeggen: ja, ze heeft ervoor moeten knokken. Maar elke artiest heeft ervoor moeten knokken. Zo ook Naaz. Niks bijzonders. Door talent, doorzettingsvermogen en een beetje eigenzinnigheid. En ongetwijfeld ook dat hart, op die tong.

"Ik vind het belangrijk mijn muziek als een gesprek te laten zijn. Als ik wil zeggen in een liedje dat ik gemberthee drink, dan zijn er producers of labelmensen die zeggen dat dat niet diep genoeg is. Nee, ik drink gewoon gemberthee. Het hoeft niet dieper te zijn dan dat. Soms zijn letterlijke gedachtes sterk genoeg. Je hoeft geen Shakespeare te zijn. Je moet gewoon real zijn."

Lees ook: Jonge musici worden tot slaaf van de muziekindustrie gemaakt; geef ze de ruimte

Conservatoria persen jonge musici in een mal. Laten ze daarmee ophouden, zegt Marijke van Duin, klassiek pianiste en zangeres.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden