Beeld Trouw

Poëzie Inger Christensen

Hoe we de aarde van bloemen ontdeden

Janita Monna schrijft wekelijks over poëzie voor Trouw. Deze week bespreekt ze ‘Alfabet’ van de Deense schrijfster Inger Christensen.

De vorm van het pakje liet weinig te raden over. Rechthoekig, een halve centimeter dik. Daar zat een boek in, een dichtbundel, kon bijna niet anders. Maar voor ik het open mocht maken, was er eerst een gedicht om voor te lezen, het was per slot van rekening pakjesavond. "Hier heb je warempel / nog een eksempel!" - in Sinterklaasgedichten is veel geoorloofd.

Er zat inderdaad poëzie in het pakje, om precies te zijn een bundel vertaalde poëzie. Deense poëzie: 'Alfabet' van Inger Christensen. Ik begon er op die donkere decemberavond meteen in te bladeren en trof op de openingspagina vier woorden: 'abrikozenbomen bestaan, abrikozenbomen bestaan'. De maan scheen plotseling feller door de bomen.

Een bundel openen met een éénregelig vers, dat doet een dichter waarschijnlijk niet zomaar. De gedichten die volgden telden twee, drie, vijf, acht, dertien regels en zo verder. Wiskundigen zien ongetwijfeld direct een systeem in die getallen: Inger Christensen componeerde 'Alfabet' volgens de 'Fibonacci-reeks', waarbij ieder getal de som van de twee voorafgaande vormt. Een beroemde reeks, met patronen die volgens sommigen ook in de natuur te vinden zijn. In zonnebloemen bijvoorbeeld. Of in bloemkool.

Dat er 'bramen' en 'cicaden' kwamen na de 'a' van 'abrikozenbomen', was ook geen toeval. Het alfabet, de eerste veertien letters in elk geval, en de Fibonacci-getallen waren het stramien voor gedichten die een schitterende bevestiging van het leven zijn. Een lofzang op de natuur, in eenvoudige, bijna kale taal en heldere zinnen, met maar weinig bijvoeglijke naamwoorden. De 'abrikozenbomen', de 'bramen', de 'ceder', de 'duiven', de 'herfst' - je ziet ze, voelt ze, ruikt ze.

Maar er gebeurt nog iets: aanvankelijk bijna onopvallend, gaandeweg nadrukkelijker moffelt Christensen woorden in haar gedichten die dat overweldigende bestaan bedreigen. Kunnen vernietigen, zelfs: "de atoombom bestaat // Hiroshima, Nagasaki // Hiroshima 6 / augustus 1945 // Nagasaki 9 // augustus 1945 // 140.000 doden en / gewonden in Hiroshima // ca. 60.000 doden en / gewonden in Nagasaki // getallen die ergens / in een verre, gewone / zomer stilstaan".

Daarna is het stil, is er ruimte op papier, de taal echoot door.

Inger Christensen hoort zonder meer tot de grote Deense schrijvers, maar in Nederland is ze niet erg bekend. 'Alfabet' dateert uit 1981. De toegewijde Nederlandse vertaling van Annelies van Hees verscheen in 2002.

De mens is hard op weg de boel te vernietigen, die boodschap sluimert op de achtergrond van deze gedichten. "slechts een steel van een netel / zal bladloos vertellen / hoe we in wanhoop de aarde / van bloemen ontdeden".

Inger Christensen
Alfabet
Vert. Annelies van Hees Meulenhoff; 2002

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden