Taal Ton den Boon

Hoe tropisch moet het worden voordat we gaan tropicaliseren?

In het Frans (tropicaliser) en Engels (tropicalise) is er een woord voor het aanpassen van apparaten aan tropische omstandigheden, zoals hitte en vocht. In het Nederlands wordt de pendant tropicaliseren nog zeer spaarzaam gebruikt. Het sneuvelen van hitterecords in onze contreien maakt het klimaat wel steeds gunstiger voor dit werkwoord.

Behalve op apparaten (‘We laten de camera tropicaliseren’) kun je tropicaliseren ook toepassen op mensen. ‘Ik ben al te ver getropicaliseerd voor het Nederlandse werkritme’, vertelde een Nederlander, die sinds lang in de Dominicaanse Republiek woont. Ook de afleiding tropicalisatie (aanpassing aan de tropen) heeft een mooie toekomst, vooral omdat je dit woord op internet ook weleens aantreft in een ándere betekenis: het tropisch worden (zoals in ‘de tropicalisatie van het klimaat’).

Zonnewende

Tropicaliseren gaat via het Frans terug op het Latijnse woord tropicus (met betrekking tot de zonnewende), net als ons woord tropisch. Tropicus is via het Griekse woord tropikos terug te voeren op het Griekse woord voor wending: tropè.

Tot in de 19de eeuw hadden de woorden tropen en tropisch alleen ­betrekking op het gebied tussen de twee keerkringen: de denkbeeldige cirkels aan de hemelkoepel waartussen de zon bij zijn schijnbare beweging om de aarde keert. Pas later kreeg het woord de betekenis ‘kenmerkend voor de tropen’. Zo hebben de klimatologische omstandigheden in de tropen ervoor gezorgd dat tropisch smoorheet (‘het is vandaag tropisch’) is gaan betekenen en gewoon werd in combinaties als tropische hitte, tropische lucht en tropische dagen.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden