Boekrecensie

Hoe televisie de hooligans versloeg

Beeld rv

Het lijkt een mooi verhaal", zegt hooligan Eduard tegen het einde van het boek 'Toen was geweld heel gewoon, de dodelijke romantiek van het voetbalhooliganisme'. "Maar de hooliganscene is een keiharde wereld."

Je krabt eens achter op je hoofd en denkt: nogal wiedes. Maar in Eduards leven is het allemaal niet zo eenvoudig. Eduard heeft een gevangenisstraf uitgezeten vanwege zijn betrokkenheid bij 'De slag bij Beverwijk', het gruwelijke treffen in 1997 tussen hooligans van Ajax en Feyenoord dat het leven kostte aan Carlo Picornie. Eduard beseft twintig jaar later dat de Amsterdamse wraak een keer voor hem kan komen.

Eduard zegt dat hij nu een hartstikke mooi leven heeft en dat hij moet leren leven met 'de fouten' die Picornie heeft gemaakt. De hooligan zegt tegen schrijver Friso Schotanus: "Hij heeft zich op een zwak moment laten verleiden het gevecht aan te gaan met Feyenoorders, terwijl hij eigenlijk alles op de rit had: een vrouw, twee kinderen."

Geen logica

Eén ding staat na lezing van het goed gedocumenteerde boek als een paal boven water: de logica van de hooligan is voor anderen tamelijk onnavolgbaar: Picornie heeft dus een fout gemaakt, omdat hij op de plek was waar Eduard hem kon verwonden.

'Toen was geweld heel gewoon' beschrijft het ontstaan, de hoogtijdagen en het inkapselen van het voetbalhooliganisme. Schotanus lardeert die gewelduitbarstingen - in een heldere, eenvoudige stijl - met zijn eigen ervaringen als fan van PEC Zwolle. Hoewel de ervaringen van de PEC-fan in vergelijking met de doorgesnoven, gewelddadige hooligans nogal ver uit elkaar staan, werkt de symbiose wel. Het zorgt voor frissere lucht in het nogal naargeestige milieu van de hooligans.

Zichtbaar worden

Voor de jongeren die in de jaren zestig aan de rafelranden van de Engelse maatschappij komen te staan is het moderne hooliganisme een manier om zichtbaar te worden in een maatschappij die ze niet nodig lijkt te hebben. Openbare voetbalvechtpartijen geven de mannen een gezicht, zeker als volksvertegenwoordigers schande van je spreken, wetenschappers rapporten over je schrijven, buitenlanders je vrezen, de veldslagen breed worden uitgemeten in de pers en beelden van verwoeste binnensteden de wereld over gaan. Ze mogen jou dan wel beschouwen als het drek der aarde, maar je bént er wel.

Uiteindelijk loopt het verschrikkelijk uit de hand, met een paar dieptepunten die verankerd zijn in de historie van het voetbal, zoals het Heizeldrama van 1985 (39 doden), de ramp in 1989 in Hillsborough (96 doden) en in Nederland de dood van Ajax-hooligan Picornie.

Het is in het boek een komen en gaan van rapporten en aanbevelingen, die laten zien hoe groot het probleem was. Er is maatschappelijk jargon en Schotanus beschrijft vele veldslagen waarbij vindingrijkheid in het arsenaal aanvalswapens opvalt: kettingen, vleeshaken, gummiknuppels, stalen buizen, loden pijpen, dartpijlen, vlaggenstokken, zelfgemaakte bommen, hamers, messen, Japanse vechtstokjes, koffiepotten, verzwaarde riemen en boksbeugels.

Het moderne hooliganisme ontstond in Engeland en ook de ommekeer vond daar plaats. De staantribunes verdwenen uit de stadions na het drama van Hillsborough, de stadions werden verbouwd of vervangen en toen het grote televisiegeld vanaf 1992 kwam, veranderden de stadions in theaters, met duurdere tickets en zachte stoelen voor vaders en zonen. Voor de hooligans werd de toegang simpelweg te duur.

Dat levert voor het Engelse voetbal een nieuw probleem op. Hooligan-onderzoeker John Williams ziet dat de gentrificatie de lagere klasse uitsluit van deelname. "Het voetbal voelt niet meer echt", zegt hij tegen het einde van het boek. "It feels like an audience, not as a crowd."

Toen was geweld heel gewoon - de dodelijke romantiek van het voetbalhooliganisme. Friso Schotanus Uitgeverij: Atlas Contact Prijs: 19,99 euro

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden