Taal Ton den Boon

Hoe ‘overgebruik’ tot overmatig taalgebruik leidt

Medicatieovergebruikshoofdpijn. Misschien moet u – net als ik deed – het woord hardop lezen voordat de betekenis tot u doordringt. Dat komt door de complexe structuur van deze samenstelling en door de relatieve onbekendheid van een van de samenstellende delen.

Overgebruik is een incourant woord voor wat in de omgangstaal overmatig gebruik wordt genoemd. Overmatig gebruik heet ook wel overconsumptie, maar omdat dat woord meestal in economische zin wordt gebruikt, is het minder geschikt in een medische context. Vandaar dat iemand in de medische wereld moet hebben bedacht om overmatig gebruik te verkorten tot ‘overgebruik’. Vervolgens is dat gaan figureren in woordgroepen als ‘overgebruik van medicijnen, van pijnstillers’.

Samenklonterende samenstellingen

Heb je eenmaal het woord overgebruik, dan is het verleidelijk samenstellingen als medicatieovergebruik te creëren. Voor je het weet combineer je die volgens de wet van samenklonterende samenstellingen (de ‘wet van de hottentottententententoonstellingsterreinknechten’) tot een drieledige samenstelling: (medicatie + overgebruik) + hoofdpijn.

Voor ingewijden kent zo’n complexe samenstelling geen geheimen, maar voor buitenstaanders (patiënten) is ze niet-transparant of zelfs onbegrijpelijk. Zo’n vakterm wordt in goede arts-patiëntcommunicatie vermeden.

Rest de vraag: waarom is het nodig om voor één onderwerp twee parallelle verbale werelden te creëren: één waarin gesproken wordt over ‘hoofdpijn door overmatig gebruik van medicatie’ en één waarin sprake is van ‘medicatieovergebruikshoofdpijn’ oftewel ‘MOH’?

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden