tv-recensie

Hoe meer we over de Wiv horen, hoe minder we weten

De NOS liet de wet maandag in een jolig aangeklede studio drieënhalf uur lang live voorlezen op Facebook. Emil van Oers met pruik na 2 uur en 53 minuten lezen. Beeld Maaike Bos

Dat Nederlandse criminelen proberen een infiltrerende zetel te krijgen in lokale gemeenteraden is al bekend. Maar dat de Russen as we speak onze politieke mening kunnen beïnvloeden?

Woensdag is er iets dubbels aan de hand. Terwijl we een nieuwe gemeenteraad kiezen, kunnen de Russen via hackers zomaar stoken in onze gevoelige debatten, bewees de VPRO-documentaire ‘Schimmenspel – Poetins onzichtbare oorlog’ maandag. 

Vooral bij onderwerpen als de islam of de kloof tussen elite en volk zaaien ze verdeeldheid. Hackers probeerden bijvoorbeeld in opdracht van het Kremlin een grote internationale tv-zender uit Frankrijk te saboteren met een virus. Dat schreven ze toe aan de extreme moslims van IS, zodat Frankrijk en Europa daarna nog minder van moslims zouden tolereren. Het doel is simpel: Europa moet niet te eensgezind en machtig worden, dus versterken ze het populisme dat de samenleving toch al splijt. Aan die digitale invloed zou de nieuwe ‘sleepwet’ (Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, Wiv) een einde moeten maken. Vandaar dat referendum. Maar onze mening over die Wiv zou zomaar beïnvloed kunnen zijn door de Russen.

Leuk vicieus cirkeltje, hè. Hoe goed we ons ook informeren, de materie blijft te ondoorzichtig om goed te kunnen overzien. Ik schat dat zo’n 98,6 procent van de Nederlanders het gevoel heeft dat hij in wezen gokt bij het stemmen.

De NOS liet de wet maandag in een jolig aangeklede studio drieënhalf uur lang live voorlezen op Facebook. Het leek een bijna ironische daad van ‘performance art’ waarmee de nieuwsorganisatie precies die paradox communiceerde: hoe meer we over de Wiv horen, hoe minder we weten. Op de achtergrond zaten experts klaar om vragen te beantwoorden. Ach, de NOS-redactie geloofde er zelf niet eens in, bleek wel uit de roze pruik en gekke bril die lezer Emil van Oers halverwege opgezet kreeg. En na afloop: champagne. Om de keel te smeren. “Dit was de wet, mensen”, besloot het onderschrift zelfvoldaan. Tja, ik wist het nog steeds niet.

Ook Arjen Lubach deed zondag zijn best nog één keer de controverse rond die nieuwe Wiv uit te leggen. Naar Lubach luister ik wel; hij wist zelfs TTIP begrijpelijk over te brengen. Alleen is het na zijn ‘Wiv-Beslivboom’ nóg niet duidelijk wat er na een ‘nee’ bij dat raadgevend referendum gaat gebeuren. Hij legde uit dat het ‘nee-kamp’ heus niet die hele wet overboord gooit, maar alleen een paar aanpassingen wil. Bijvoorbeeld dat onze privé-gegevens niet ongefilterd worden doorgespeeld aan buitenlandse inlichtingendiensten of onderdrukkende regimes. Komt er na een ‘nee’ een verbeterde versie van de wet, of komt er meteen een bloedige aanslag die ik dan op mijn geweten heb?

In online filmpjes kom ik bruikbare argumenten tegen. Artsen en journalisten zijn kritisch op de sleepwet-functie omdat de vertrouwelijke communicatie tussen arts en patiënt of tussen journalist en bron niet wordt beschermd. En de mensenrechtenexperts van Amnesty International sturen de wet direct ‘terug naar de tekentafel want we willen een wet die onze veiligheid én onze mensenrechten beschermt. Ja, wanneer Nederland de strijd aangaat met Russische hackers, zou ik niet graag collateral damage zijn. 

Lees hier meer tv-recensies

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden