null

PrinsjesCabaret

Hoe maak je grappen over politici die zichzelf al belachelijk maken?

Beeld Nanne Meulendijks

De politiek heeft zulke kolderieke vormen aangenomen, dat de makers van het jaarlijkse PrinsjesCabaret bewust op de rem trappen. Kikki Schippers: ‘We gaan geen circus maken van Baudet, dat heeft hij zelf al gedaan.’

Het Binnenhof vormde altijd al een rijke bron van inspiratie voor cabaretiers, maar het laatste jaar is het helemaal raak. De relletjes volgen elkaar in hoog tempo op. Onverklaarbaar geheugenverlies, aftredende ministers, het demissionaire ­kabinet hangt inmiddels van touwtjes en noodverbanden aan elkaar.

Zo’n overvloed aan materiaal betekent voor cabaretiers ook een uitdaging. Want hoe maak je nog grappen over politici die zichzélf al voortdurend belachelijk maken?

Trouw sprak drie van de vijf cabaretiers die nog tot en met vanavond op de planken staan met het jaarlijkse PrinsjesCabaret in het Haagse theater Diligentia, om de hoek bij het Binnenhof: Patrick Nederkoorn (38), ooit raadslid van de lokale D66-fractie in Amersfoort, Teun van den Elzen (27), ­bekend van YouTube-serie Saaie kutpolitiek en cum laude afgestudeerd politicoloog, en Kiki Schippers (33), schrijfster en vertolkster van het Persconferentielied. Zij leggen uit hoe je nog politieke satire kunt bedrijven als het Binnenhof zelf is verworden tot een theater van de lach.

Welke Nederlandse politicus leent zich het beste voor satire?

Van den Elzen: “De beste satire ontstaat wanneer de satiricus zich op de inhoud richt. Het is hartstikke leuk als het om de poppetjes gaat, vooral als ze iets doms doen. Maar inhoudelijk moet het verder gaan dan dat.

“Wat mij betreft is het deze week Stef Blok, die na het aftreden van Erik – ‘we gaan nooit boren in de Waddenzee’ – Wiebes zegt dat we wél gaan boren in de Waddenzee. Dan ben je wat mij betreft de pannenkoek van de week.”

Schippers: “Er is zo veel om satire over te maken dat je soms hard moet zoeken om nog iets origineels te vinden. Het gaat een soort kill your darlings worden. Alleen al over het CDA zou je een voorstelling kunnen maken. Je kunt ook een lijstje maken van alle mensen die zijn afgetreden, te ­beginnen bij Zijlstra.”

“Ik vind het leuk om mensen die door het grote publiek als onsympathiek worden beschouwd wel op een sympathieke manier te laten zien. Ik peil als een thermometer wat mensen ergens van vinden, en vind het vervolgens een sport om daar iets tegenover te stellen.”

Wie slaan jullie liever over?

Nederkoorn: “We openen met een tekst waarin we vertellen dat we als cabaretiers eigenlijk demissionair zijn geworden. Wat politici doen is zo absurd dat wij eigenlijk kunnen opstappen; ze hebben ons vak overgenomen. De onnavolgbare speeches van Thierry Baudet zijn de satire voorbij. Overigens kleven er genoeg andere dingen aan Forum waar wel grappen over te maken zijn.”

Van den Elzen: “Je komt in eerste instantie vaak uit bij extreemrechts, maar daar ligt niet het grote probleem. Dat ligt in het midden van de politiek. Daar zitten de mensen die aan de knoppen draaien, daar ligt de meeste macht.”

Schippers: “We gaan inderdaad geen circus maken van Baudet, dat heeft hij zelf al gedaan. Ik houd er ook niet altijd van om ­iemand te bashen die op de grond ligt. Ik vind het leuker om nieuwe gedachten te verspreiden. De formule 1 is bijvoorbeeld al niet meer grappig, uitgekauwd.”

Nederkoorn: “Ik vind het moeilijk om grappen te maken over het Dion Graus-schandaal, omdat ik het zo’n treurige situatie vind. Alleen het uitleggen van die zaak is al naar. Daar zit zo veel persoonlijk leed aan vast. Een goede grap bestaat uit een combinatie van inhoud met een geestige insteek. Zonder geestige insteek geen cabaret, maar zonder inhoud wordt het willekeurig. Ik had een stukje geschreven over Jan Nagel die we dankbaar moeten zijn voor alle partijen die hij níet heeft opgericht: grappig, maar niet actueel. Dat gaat het waarschijnlijk niet ­halen.”

Hoe hebben jullie je voorbereid op dit ­PrinsjesCabaret?

Nederkoorn: “Vorige week hebben we het lang over de verkiezingen gehad. Nu moet het toch over het aftreden van Kaag en Bijleveld gaan. Grappig dat het jaaroverzicht heel erg wordt beïnvloed door wat er op het laatste moment gebeurt.

“Het is een heel dynamisch proces. We willen op Prinsjesdag de actualiteit betrekken in de voorstelling. Hoeveel ministers er zijn afgetreden, is amper bij te houden. We houden met alles rekening. Op een bepaalde manier is de Kamer een soort uitzend­bureau – genaamd Functie Elders – van ­Rutte geworden.”

Van den Elzen: “Soms merk je, daar gebeurt iets. Neem bijvoorbeeld de wooncrisis. Dan ga ik alles van de laatste weken en maanden lezen en bekijken. Met tijdscodes in een Word-document. Wanneer wordt wat precies gezegd, hoe klinkt het? Et cetera. Het proces is vergelijkbaar met een groot marmerblok dat uit een grot wordt gehakt. Een monsterlijk document, waarin je gaat weghakken tot er een mooi beeld overblijft. Mijn vriendin bezit het vetorecht om ideeën naar de prullenbak te verwijzen, maar ze heeft het nog nooit gebruikt.

“Soms zeggen mensen dat ze de politiek saai vinden, of vragen ze waarom je het zou volgen. Maar politiek is gewoon RTL Boulevard voor mensen die neerkijken op RTL Boulevard.”

Recensie Prinsjescabaret 2021: Scherpe analyses, maar echt knallen wil het niet

Gezien: Diligentia, Den Haag, 19 september 2021
Waardering: ★★★

Het politieke jaar doornemen: dat doen we in Nederland traditiegetrouw op Oudjaarsavond. Dat deze regel moeilijk te doorbreken valt, bewijst het PrinsjesCabaret 2021. Voor de tweede keer mogen enkele cabaretiers en muzikanten aan de vooravond van een nieuw parlementair seizoen hun licht laten schijnen op de Haagse politiek. Dat doen ze kundig en met veel enthousiasme, maar echt knallen wil het niet.

Gastheren en ‘hoofdconferenciers’ zijn, net als vorig jaar, Patrick Nederkoorn en Pieter Derks. Beiden hebben ruime ervaring met het maken van politiek cabaret, en dat merk je. Soepel verweven ze hun scherpe analyses van de stand van het land met pakkende grappen. Zo vergelijkt Nederkoorn het klimaat met Sywert van Lienden: hoe meer je je erin verdiept, hoe erger het wordt. Derks houdt een smakelijke tirade tegen de macht van de managers in de politiek.

De conferences van Nederkoorn en Derks worden afgewisseld met muziek. Gelauwerd kleinkunstenaar Kiki Schippers brengt ongedwongen liedjes op piano en gitaar. Levensliedzangeres Sophie Straat zingt met veel overgave een paar activistische nummers, waaronder een pleidooi voor meer vrouwen in de politiek.

En dan is er nog Teun van den Elzen. Deze jonge cabaretier en Youtuber is niet live aanwezig, maar onderhoudt het publiek in enkele luchtige filmpjes over de basisbeginselen van onze democratische rechtstaat. Hoe relevant die filmpjes zijn voor de aanwezigen in de zaal, valt wel te bezien. Op zondagmiddag bestaat het publiek vooral uit oude Haagse chic en ambtenaren, aan wie Van den Elzen waarschijnlijk weinig nieuws vertelt.

Het is ook nogal schakelen tussen de qua stijl en genre zeer verschillende acts, waarmee we meteen bij de achilleshiel van dit soort gelegenheidsproducties belanden. Ondanks de goede bedoelingen en het talent van de individuele makers, krijgt het geheel al gauw iets rommeligs en vrijblijvends. Beperkte voorbereidingstijd speelt hierbij ongetwijfeld een rol, maar de vraag is in dit geval ook of je het moet willen, zo’n nieuwe traditie van ‘prinsjescabaret’ in het land van de oudejaarsconference.

Ivo Nieuwenhuis

Vanavond is in het Haagse theater Diligentia de laatste voorstelling van het Prinsjescabaret. Info en kaarten: diligentia-pepijn.nl

Lees ook:

RTL zit in een spagaat: is er nog wel ruimte voor satire bij de commerciëlen?

Al twee keer moest RTL ingrijpen na ophef over satire in talkshowuitzendingen. Is het voor commerciële omroepen moeilijker om grappen te maken over gevoelige onderwerpen dan voor de onafhankelijke NPO?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden