RecensieKandinsky

Hoe klinkt Kandinsky? Deze online tentoonstelling opent ogen én oren

Bij de online tentoonstelling ‘Sounds like Kandinsky’ kunnen verschillende kleuren uit een schilderij worden aangeklikt. Beeld Centre Pompidou
Bij de online tentoonstelling ‘Sounds like Kandinsky’ kunnen verschillende kleuren uit een schilderij worden aangeklikt.Beeld Centre Pompidou

De blauwe cirkel maakt een onderwatergeluid, bij het gele vierkant klinkt een trompet. Zou Wassily Kandinsky dit hebben gehoord toen hij het schilderij Geel, Rood, Blauw in 1925 maakte? De online presentatie Sounds like Kandinsky suggereert van wel.

Het project is gemaakt door het Parijse Centre Pompidou, het museum met veel schilderijen van de kunstenaar in de collectie, samen met Google Arts & Culture, de website die kunstwerken in hoge resolutie online zet. Met inzoomen tot aan de pixel bij kom je niet per se dichter bij de ervaring van een kunstwerk, maar het werk van Kandinsky heeft qua beleving een troef.

Wassily Kandinsky (1866-1944) had synesthesie, het neurologische verschijnsel waarbij één zintuiglijke ervaring, bijvoorbeeld het zien van een kleur, ook een of meer andere ervaringen oproept – bijvoorbeeld het horen van een ­geluid.

Ongeveer 4 procent van de mensen heeft synesthesie. Muzikanten zoals Billie Eilish en Frank Zappa zien of zagen kleuren bij muziek, voor Kandinsky was het andersom: hij hoorde muziek bij het zien van een kleur of een vorm.

Klanken werpen nieuw licht op schilderij

Zijn abstracte kunstwerken noemde hij net als in de muziek, ‘composities’, of ‘improvisaties’. Beeldende kunst is van oudsher iets waarvoor je het werk ‘echt’ wilt zien, bij een muziekstuk ­nemen we al bijna honderd jaar genoegen met een opname. Heel slim heeft het Parijse museum nu dus een online tentoonstelling ­gemaakt met, naast een duizelingwekkende hoeveelheid afbeeldingen en foto’s, een afgepast deel over de muziek in de schilderijen van Kandinsky.

Bij Sounds like Kandinsky kan je de verschillende kleuren uit dat ene schilderij uit 1925 aanklikken: een werk met vooral veel kleuren en vormen. De makers selecteerden de geluiden uit muziek van die tijd die bij de kleuren en emoties zouden passen. Die klanken werpen inderdaad een nieuw licht op het schilderij: in plaats van de ogen opent het je de oren.

Een gemiste kans is dat het muziekproject niet dieper ingaat op de ideeën of muzikale inspiratiebronnen van Kandinsky, de aandacht richt zich op de bezoeker zelf. Die mag zijn of haar eigen gemoedstoestand aangeven, het computerprogramma vertaalt die emotie naar de muziektaal van Kandinsky. Een aardig idee als je zoiets vraagt in een echt museum, als mensen net prachtige kunst hebben gezien. Maar thuiszittende mensen na een jaar pandemie vragen naar hun ­humeur? Dat laat het project toch nog eindigen in mineur.

‘Sounds like Kandinsky’ is online te bekijken en beluisteren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden