null Beeld
Beeld

RecensieJeugdboek

Hoe een eik wijs werd van het wortelwijdeweb

Bibi Dumon Tak geeft het woord aan een wijze, warmhartige, filosoferende eik.

Hij staat in de middenberm van de A58: de ‘troeteleik van Ulvenhout’. De majestueuze zomereik ontkiemde rond 1840 en werd een van de wachters langs de oprijlaan van Landgoed Anneville. Tot Rijkswaterstaat in 1986 een deel van het terrein kocht, alle andere bomen kapte voor de aanleg van de snelweg en alleen hij mocht blijven staan. Maar voor hoelang nog?

Met haar veel bekroonde oeuvre heeft Bibi Dumon Tak ruimschoots bewezen zich uitstekend in dieren te kunnen inleven. In dit kinderboek bij de Maand van de Filosofie (april) verplaatst ze zich met eenzelfde warmhartige empathie in de eik.

In haar spreektalige en tegelijk poëtische taal vertelt de boom zijn levensverhaal aan een guitige gaai, die hem steevast brutaal aanspreekt met ‘Hé eikel’ en wier voorouders de boom ook al kende: ‘En al die gaaien bij elkaar (…) zijn voor mij één vogel. Eén levenslange gaai. Een slinger van vrienden die zich door mijn leven heen vlecht.’

De prachtige illustraties van Marije Tolman zweven net als het verhaal tussen verbeelding en werkelijkheid: ze tekent op en rond zwart-witfoto’s van een eikenboom.

‘Sta je weer te leuteren?’, vraagt de gaai

Ooit reden er koetsen onder de takken van de eik, hij overleefde twee wereldoorlogen, maakte koningin Wilhelmina van dichtbij mee. En al die jaren voorzag het ‘wortelwijdeweb’, het wereldwijde netwerk van boomwortels, hem van informatie over wat er elders gebeurde. Dat ‘wortelkoor’ komt ook aan het woord in krachtige, bijna spoken word-achtige gedichten.

In een plagerige dialoog verwijst Dumon Tak naar de filosofiemaand: ‘“Sta je weer te leuteren?”, vraagt de gaai. “Ik sta niet te leuteren, ik sta te filosoferen”, antwoordt de eik. “Ook goed”, zegt de gaai, “volgens mij is dat namelijk precies hetzelfde’.”

Maar ondertussen staat het boek vol filosofische gedachten en aanzetten daartoe, over waarom beweging voorrang heeft op stilstand, over ‘buiten jezelf denken’, over dat bomen alles werkelijk beléven, omdat ze nergens voor kunnen weglopen, over de aard van de mens (slopers én redders) en vooral het bestaansrecht van een boom.

Want dit jaar wordt de snelweg verbreed en de boom gedood. ‘Al noemen de mensen dat niet zo. Ze zeggen niet: we doden de bomen. Ze zeggen: we rooien ze. Maar rooien, geloof me gaai, dat is hetzelfde als doden.’ Het is maar de vraag of Rijkswaterstaat-medewerkers dat na lezing van dit roerende portret nog over hun hart kunnen verkrijgen.

null Beeld
Beeld

Bibi Dumon Tak
De eik was hier
Illustraties Marije Tolman
Querido, 128 blz. € 9,99
Vanaf 8 jaar, verschijnt 23 maart

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden